ایران پرسمان

آخرين مطالب

کتاب، یک پرواز طول کشیده و ترس را در کل این سفر از وجودم برده‌بود انديشه

کتاب، یک پرواز طول کشیده و ترس را در کل این سفر از وجودم برده‌بود
  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - خراسان / جماعتی آدمِ خام هستند که اعتقاد دارند ترس از پرواز همان ترس از مرگ است یا می‌شود با این، آن را توضیح داد. اشتباه می‌کنند: ترس از پرواز ترس از پرواز است، نه مرگ، ترسی همان‌قدر خاص و مخصوص که ترس از عنکبوت، ترس از فضای خالی و ترس از گربه، سه نمونه‌ مشترک در میان هزاران نمونه‌ای است که گستره‌ ترس‌های آدمی را می‌سازند. ترس از پرواز به‌یکباره می‌جوشد: کسانی که از تخیل و حساسیت بی‌نصیب هم نیستند پی می‌برند که در ارتفاع 30 هزارپایی‌اند و با سرعت 800مایل در ساعت درمیان ابرها پیش می‌روند و از خود می‌پرسند: «من این‌جا چه غلطی می‌کنم؟» و شروع می‌کنند به لرزیدن. برای من هم پیش آمد، بعد از سال‌های بسیاری که مثل پیراهن عوض کردن راحت سوار هواپیما و از آن پیاده می‌شدم. همچنان سوارِ این موشک‌های هوابرد می‌شدم ولی تا مدت‌ها سر هر پرواز شرشر عرق می‌ریختم، مخصوصا وقتی می‌افتادیم در چاله‌ هوایی. دوستم ساسو که زن مهماندار بسیار دلنشینی است و بالای ابرها احساس امنیت بیشتری می‌کند تا روی زمین، به ترس من در پرواز قاه‌قاه می‌خندید و سعی می‌کرد به مدد آمارها آرامم کند. همان چیزهایی را که همه می‌دانند بهم ثابت می‌کرد. همین که سفر با هواپیما بسیار امن‌تر از سفر با خودرو و قایق و قطار و حتی دوچرخه یا اسکیت است، چون هرساله آدم‌های زیادی که از این‌جور وسایل نقلیه استفاده می‌کنند دچار تصادف می‌شوند و حتی پیاده‌روی، آن هم پیاده‌روی آرام و بی‌ضرر، طبق آمار خطرناک‌تر از سفر هوایی است ولی درباره شخص من، آمارهای انتزاعی در تحریک احساس یا رفع ترسم کارگر نیست، برای همین با این‌که منطقا با اعداد و ارقامی که می‌گفت شخم زدنِ آسمان با هواپیما امن‌تر از خوابیدن در تخت خواب خود آدم است مجاب می‌شدم، باز هم سر هر پرواز اوقات هولناکی داشتم.
رفیق فقیدم، «کارلوس مارتینِث مورِنو» نویسنده‌ اروگوئه‌ای، یک‌بار که با من در هواپیما همسفر بود، تمام طول پرواز چسبیده‌بود به نسخه‌ای از «مادام بوواری» که از بس دست گرفته‌بود ورق‌ورق و پاره‌پوره شده بود، اصلا هم نمی‌خواندش فقط مرتب دستی به آن می‌کشید و انگار یک نظر قربانی بود که پرواز امن و آرامش را ضمانت می‌کرد. این کتاب را در همان پروازِ اول برداشته و بعد در همه‌ پروازهای دیگر همراهش بود چون قوه‌ شهود، فانتزی یا جنونی به او می‌گفت که این طلسم‌‌ِ رمان است نه عملکرد روان موتور یا مهارت خلبان که هواپیمایی را که با آن سفر می‌کرد، بی‌صدمه و سانحه به پیش می‌بُرد. ولی نسخه‌ «مارتینث مورنو» بر من کارگر نیست، یا به دلیل شک و ظنِ قوی من به هر قِسم سحر و جادوست یا این‌که فقط باید به طلسمی بر بخورم که احتمالا قانعم کند به کیشِ سحر و جادو دربیایم. [...] آدم‌های شگفت‌انگیزی هستند (که مورد رشک و تحسین همزمان من‌اند) که در هواپیما بلافاصله پلک‌شان می‌افتد و در تمام طول پرواز راحت می‌خوابند و با لالاییِ قِرّوقِرّ راکتور هم خواب‌شان می‌برد و دیگرانی هم هستند که برای این‌که به همین حالت برسند، شکم‌شان را پر قرص می‌کنند و همین منگ و بیهوش‌شان می‌کند. ولی قرص خواب یا باعث می‌شد تپش قلب بگیرم یا وحشتناک‌ترین کابوس‌ها را ببینم [...] راه‌حل ماجرا به غیرمنتظره‌ترین شکل به دست آمد. در پروازی بین «بوئنوس‌آیرس» و «مادرید» در فرودگاه، یک جلد رمان کوتاه «آلِخو کارپانتیه» را که نخوانده‌بودم خریدم: «قلمرو این عالم». هیچ آمادگی چنین غافل گیری را نداشتم. اولین سطرهای داستان زندگی هذیان‌آور «آنری کریستف» و کار ساخت قلعه‌ مشهور هائیتی را بازآفرینی می‌کند. این روایت که نوشتاری خوب و ساختاری حتی بهتر دارد و همچون هر شاهکار ادبی دیگری، نه می‌توان چیزی از آن کاست و نه چیزی بدان افزود، جسم و روحم را در خود گرفت.
من را از پیرامونم جدا کرد و در طول 10ساعت و اندی پرواز، مرا از شبی پرستاره و ساکن به روایت حماسی و شگرفِ هائیتیِ قرن پیش برد. آخرین سطرها را می‌خواندم که هواپیما خاک «باراخاس» را لمس کرد. کتاب یک پرواز طول کشیده و ترس را در کل این سفر از وجودم برده ‌بود. این درمانی است که هیچ‌گاه نومیدم نکرده تا جایی که برای هر پرواز، شاهکاری را انتخاب می‌کنم که هم جادویش تام و تمام است و هم دقیقا تا زمانی که با قانون جاذبه در ستیزم، دوام دارد.
البته انتخاب کتاب مناسب برای هر سفر از نظر طول قصه و کیفیت، کار ساده‌ای نیست اما با تمرین، یک‌جور غریزه‌ انتخاب رمان یا داستانِ مناسب را در خود پرورش داده‌ام. همچنین کشف کرده‌ام لازم نیست کتاب‌های جدیدی باشند چون خواندن دوباره هم می‌تواند همان‌قدر موثر باشد. این هم فهرستی (به نشانه‌ تجلیل) از این دوستان قابل اعتماد که در تلاش‌های موفقِ اخیرم برای هماوردی با ایکاروس، در غلبه بر ترس از پرواز، یاری‌رسانم بوده‌اند: بارتلبی و بنیتو سِرنو از ملویل، پیچش پیچ از هنری جیمز، دکتر جکیل و آقای هاید از رابرت لوئی استیونسن، پیرمرد و دریا از همینگوی، پدرو پارامو از خوآن رولفو، گل سرخی برای امیلی و خرس از فاکنر. خوشبختانه داروخانه‌ ادبیات ذخیره‌ نامحدودی از این‌جور داروها برای من دارد و من هم هنوز بسیاری سفر هوایی (و مطالعه‌ خوب) در پیش دارم.
ماریو بارگاس یوسا مترجم: محمد فرزاد


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ایران در حوزه فضایی رتبه 11 جهان را دارد

کوچک‌ترین ذرات یخ، حاوی چند مولکول آب هستند؟

یادداشت طنز/ لطفا مسئولان ریا کنند!

شاعرانه/ گاهی باید رویاهایمان را پنهان کنیم

هشدار اقلیمی؛ سرعت ذوب یخ‌های گرینلند 7 برابر شد

بررسی تعامل میان ژن‌ها با کمک یادگیری عمیق

علت کهکشان‌های مارپیچی مشخص شد

شاعرانه/ من روز را دوست دارم ولی از روزگار می‌ترسم

دو خط کتاب/ خنده مشکلی را حل نمی‌کند، همان طور که گریه!

یک کتاب خوب/ زندگی هایی که در پوشه کاری یک روانکاو تلنبار شده اند

هشدار، جمعیت حشرات دنیا در حال کاهش است؟

استاد ایرانی دانشمند یک درصد برتر جهان معرفی شد

شهید لانه جاسوسی که در دانشگاه شریف درس می‌خواند

طنزپرداز روی خط قرمز می‌نشیند اما رنگی نمی‌شود

ربات خودران هرس علف‌های هرز با سرعت رعد و برق

جوهر زیستی توسط محققان ایرانی طراحی شد

عاشقانه پرطرفداری که همین حالا باید بخوانیدش!

شاعرانه/ من به سمت تو و تو به سمتِ من

نیروهای نامرئی اما تأثیرگذار!

یکی از بهترین داستان‌‌های کوتاه‌ جهان با خوانش مسعود فراستی

یک کتاب خوب/ 20 کتاب درباره داستان دموکراسی

کشف حشره 100 میلیون ساله که از خون دایناسور تغذیه می‌کرد

برندگان نوبل جوایز خود را دریافت کردند

ضیافت شام نوبل ادبیات با چاشنی اعتراض و انتقاد

دو خط کتاب/ وقتی عاشقِ شغلت هستی یعنی خیلی خوشبختی!

مقابله با صیادان به رشد مغزی ماهی‌ها کمک می‌کند

پیوند مغز استخوان، هویت این مرد را تغییر داد!

نمی‌توانیم از کتاب‌های رادیویی دل بکنیم!

غلط ننویسیم؛ «بقض نکن عزیزم»!

اصلا صدای خسرو شکیبایی و حسین پناهی تکرار می‌شود؟

راز نوارهای قمر زحل چیست؟

شبیه‌سازی 5 نسل خرگوش حاوی دی‌ان‌ای مصنوعی

دو خط کتاب/ کم آورده‌ای یا کوتاه آمده‌ای؟!

دو خط کتاب/ زندگی کردن با حسادت خیلی سخته

سکسکه، تنفس را به جنین آموزش می‌دهد!

طراحی و ساخت نانورباتی با قابلیت درمان سرطان

تأثیر جالب خروپف بر افزایش طلاق!

ملاقات دو جرم آسمانی و کامل شدن ماه در آسمان امروز و فردا

تبدیل سریع جنازه به خاک!

دو خط کتاب/ تو کم آورده‌ای یا کوتاه آمده‌ای؟!

کتابی از مرحوم افشین یداللهی که خودش آن‌ را نداشت!

دو خط کتاب/ تجربهٔ تحقیر شدن مثل تجربهٔ عشق است

کاریکلماتور/ درگوشی حرف نزن تا قبض تلفن زیاد نشود

اخوان ثالث و شجریانِ «مینی‌مال»!

اندازه ما نسبت به جهان چقدر است؟

شاعرانه/ فکر کردن به تو تنها سلاح من است

فیلتر کردن ریزپلاستیک های آب با استفاده از علم صوت شناسی

اختراع هدفونی که از تصادف جلوگیری می‌کند

کتاب 57 درصد گران‌تر شد

صوت/ داستان شنیدنی موش ها و آدم ها- قسمت اول