ایران پرسمان

آخرين مطالب

3 چهره‌ی مشهور که در زندان، شعرشان گُل کرد انديشه

3 چهره‌ی مشهور که در زندان، شعرشان گُل کرد
  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - خردنامه پایداری / حبسیه یا ادبیات زندان، گوشه‌ای از ادبیات است که به توصیف وضعیت زندان، روحیات فرد زندانی شده، خاطرات دوران سخت زندان و رنج‌های این دوران از لابلای دیوار‌های بلند زندان و روزگاران سخت حبس به شیوه‌ای موثر می‌پردازد.
تاریخ حبسیه سرایی در ادبیات فارسی به قرن‌ها پیش باز می‌گردد. شعرای بسیاری در طول تاریخ ایران بوده اند که با حبسیات خود در تاریخ ماندگار شده اند. در این مطلب زندگی سه تن از شاعران حبسیه سرای ایرانی در دوره پهلوی را مرور می‌کنیم.
شعر لب‌دوخته
محمد فرخی یزدی از حبسیه سرایان بنام تاریخ ایران است. لقب فرخی، شاعر لب دوخته است. او هم نسل با انقلاب مشروطه است و با زبان شعر به مبارزه با حکومت زمانه اش پرداخت. فرخی برای اولین بار هم به خاطر زبان شعری اش بازداشت شد. او در دوران جوانی تحت تاثیر انقلاب مشروطه خطاب به حاکم یزد شعری سرود. فرخی در این شعر به حاکم یزد می‌گوید که خوی ضحاکی دارد.
دستگیری او پایانی بر مبارزات شعری اش نبود. کار را به جایی می‌رساند که دهانش با نخ و سوزن توسط حاکم دوخته شد. فرخی در سال 1299 به تهران مهاجرت می‌کند. یعنی همزمان با کودتای 1299 رضاخان. او در سال 1312 باز هم به زندان می‌افتد و تا پایان عمر در سیاهی زندان باقی می‌ماند.
جرم فرخی در ابتدا یک شکایت شخصی بود، اما پس از رضایت شاکی باز هم آزاد نشد و به جرم اسائه ادب به ذات همایونی در زندان باقی ماند. کاغذ سیگار و تکه کاغذ‌های کوچک محل نوشتن شعر‌های فرخی بود. در سال 1318 به مناسبت ازدواج ولیعهد محمدرضا پهلوی اعلام عفو عمومی می‌شود، ولی عفو عمومی شامل حالش نمی‌شود.
در روز عروسی ولیعهد شعری می‌سراید که پایانی است بر روزگار سخت او و منجر به قتلش می‌شود. نتیجه سرودن این شعر می‌شود انتقال به انفرادی. چهار ماه انفرادی و نوشتن شعر‌ها روی دیوار زندان و در نهایت به دست پزشک احمدی، پزشک زندان کشته می‌شود.»
ادیب اعدام
خسرو گلسرخی جز برای نسل اول انقلاب ناشناخته بود. پخش آخرین دفاع گلسرخی در دادگاه حکومت پهلوی در سال 89، نام او را به سر زبان‌ها آورد. خسرو گلسرخی شاعر و نویسنده‌ای مارکسیست بود. در دورانی که مارکسیست‌ها در صف انقلابیون مسلمان حضور داشتند. از سال 47 در بخش فرهنگی روزنامه کیهان قلم زد.


ایران پرسمان


در سال 51 به جرم طراحی ترور ولیعهد بازداشت شد در حالی که حکومت وقت فکر می‌کرد گلسرخی از اقدامات خود ابراز پشیمانی کند دادگاه او را به طمع عذرخواهی از شاهنشاه به صورت زنده پخش کرد، اما خسرو در جایگاه متهم ایستاد و گفت: «من دفاعی از خود ندارم. من جز از خلق خود دفاع نمی‌کنم.» حکم اعدام گلسرخی صادر شد و پنج سال پیش از پیروزی انقلاب در 29 بهمن 1352 اعدام شد.
یکی از معروف‌ترین اشعار دوران حبس او چنین است:
گیرم که در باورتان به خاک نشسته ام
و ساقه‌های جوانم از ضربه‌های تبر‌های تان زخم دار است
با ریشه چه می‌کنید؟
گیرم که بر سر این باغ بنشسته در کمین پرنده اید
پرواز را علامت ممنوع می‌زنید
با جوجه‌های نشسته در آشیان چه می‌کنید؟
گیرم که می‌کشید
گیرم که می‌برید
گیرم که می‌زنید
با رویش ناگزیر جوانه‌ها چه می‌کنید؟
شاعر زمستان
«پاییز در زندان» و «در حیاط کوچ پاییز در زندان» نام کتاب‌هایی است از اخوان ثالث. اخوان مدتی از زندگی خود را در زندان قصر گذراند. حاصل این دوران کتاب‌های شعری است که در دوران زندان و پس از آن سروده است. مهدی اخوان ثالث، در حکومت پهلوی دو بار گرفتار حبس می‌شود. بار اول پس از کودتای 28 مرداد 1332 است. در آن دوره تاریک از تاریخ ایران راه فرار از زندان ابراز ندامت از گذشته است.


ایران پرسمان


اخوان ثالث ابتدا حاضر به ابراز ندامت نیست، اما گذر زمان و خیانت سران توده باعث می‌شود که او برای آزادی اش شعری بسراید. این شعر به مزاج حاکم زمانه خوش می‌آید و دستور آزادی او صادر می‌شود. اخوان پس از آزادی در سال 1335، کتاب «زمستان» را در وصف شکست خوردگان کودتای 28 مرداد می‌سراید.
بار دیگر در سال 1343 به واسطه شکایت یک شخص در برابر قاضی به نقد وضعیت حاکم بر جامعه می‌پردازد. نتیجه آن می‌شود حکم زندان برای او. مجموعه حبسیه او تحت عنوان «در حیاط کوچک پاییز در زندان» در سال 44 سرائیده شده است. این شاعر سرانجام در شهریور 1369 از دنیا رفت.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اختراع دوربینی که اجسام متحرک را از فاصله زیاد بررسی می‌کند

ترجمه داستان‌های صادق چوبک به فرانسوی

"«سایه»‌ای بر سر غزل معاصر" به مناسبت تولد هوشنگ ابتهاج

وقتی یک کارشناس ادبیات انگلیسی سعی کرد به ایزاک آسیموف درس دهد!

شاعرانه/ ای باد صبح، نیک خراشیده خاطریم

چگونه انسان‌ها، نسل زنبورها را به مرز انقراض رسانده‌اند؟

خوشه کهکشانی آبل و اسرار کائنات

بخشی از کتاب/ نقش مردم شریف و شرور در جنگ ها

صوت/ داستان ترسناک هیولای هاوکلاین- قسمت دوم

تعداد نهنگ‌های آبی در قطب جنوب افزایش یافت

دو خط کتاب/ زمان خیلی زود میگذرد

شاعرانه/ داستان عمرهای کوتاه ما

خانه تکانی متفاوت با استفاده از محصولات نانو فناوری ایرانی

یک کتاب خوب/ داستان یک قتل متفاوت برای جنایی پسندها

دو خط کتاب/ دوست داشتن کِی آغاز می شود؟

کیت تشخیص بیماری کرونا بومی‌سازی می‌شود

ماهواره مخابراتی ناهید 1 آماده پرتاب است

داروهایی که در اولین پارک فناوری سلامت شمال شرق کشور تولید شدند

شاعرانه/ خوش‌بودم‌و دلبسته‌ی فردای خوشِ خویش

شاعرانه/ خستگی همیشه به کوه کندن نیست

تمام چالش‌های پیش روی ساخت واکسن COVID-19

شاعرانه/ ای غنچه خندان چرا خون در دل ما میکنی

دو خط کتاب/ مکانی کمتر دردناک برای پناه گرفتن

تصویری زیبا از کهکشانی مارپیچی

پژوهشگاه فضایی ایران از نهادهای تاثیرگذار در فناوری فضایی است

با ساخت یک حسگر 15 هزار دلار از ناسا جایزه بگیرید

تازه‌های نشر/ خاطرات «محسن رفیق‌دوست» آماده خواندن است

شعر زیبای مولوی با صدای احمد شاملو

شاعرانه/ سرزمین مادری، رویای اجدادی کجاست؟ از فاضل نظری

احتمال پیدایش حیات از دریاچه‌های غنی از فسفر

نقش ربات‌ها در به حداقل رساندن ارتباط پزشکان با مبتلایان به کرونا

دستگاه بویایی‌سنج به همت محققان دانشگاه صنعتی شریف ساخته شد

شاعرانه/ تو را دوست دارم چون گفتنِ «شُکر خدا، زنده‌ایم.»

«گریم جلوه‌های ویژه» در برنامه هفت!

استفاده از نور خورشید برای خنک کردن ساختمان ها!

چند نمونه خلاقانه از تکنولوژی‌های بازیافت پلاستیک

صوت/ زندگی استاد شفیعی کدکنی را هر شب با صدای بهروز رضوی بشنوید

دیدار کودکان با «رابین هود» در کتابفروشی‌ها

هوش مصنوعی آنتی بیوتیکی را کشف کرده که حتی باکتری‌های بسیار مقاوم را از بین می‌برد

شناسایی ویروس کرونا در کوتاه ترین زمان با فناوری‌نانو

دو خط کتاب/ مردم به این دلیل غمگین‌اند

یادداشت طنز/ روز کارنامه و روز مهندس

دلایل ناتوانی کشورها برای تولید واکسن کرونا چیست؟

اشتباه تلویزیون در اعلام برنده جایزه «هانس کریستین آندرسون»

انسان‌های اولیه به کمک میکروب‌ها مهاجرت می‌کردند

ویروسی که بیل گیتس را مولتی‌میلیاردر کرد!

کاریکلماتور/ برای آنکه غذایش را سریع‌تر تمام کند سس تند به آن زد

بهبود دیستروفی شبکیه با ژن درمانی برای اولین بار در بریتانیا

استفاده از ضایعات چوب برای استحکام بتن

به مناسبت سالروز تولد پرویز شاپور، پدر «کاریکلماتور» ایران، کاریکاتورهای نوشتنی!