ایران پرسمان

آخرين مطالب

تلخ تلخ، مثل کمبود انسولین تحلیل روز

تلخ تلخ، مثل کمبود انسولین
  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - فرهیختگان /متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و انتشار آن در آخرین خبر به معنای تایید تمام یا بخشی از آن نیست
ابوالقاسم رحمانی/ دقیقا به همان اندازه یا بیشتر از اخبار مربوط به گشایش‌ها و مساله خودکفایی، اخبار مربوط به کمبودها به گوش می‌رسد؛ کمبودهایی که در برخی حوزه‌ها همچون حوزه دارویی کشور به خاطر ارتباط با سلامتی انسان اهمیت بالایی دارد و نگرانی‌های بسیاری را ایجاد می‌کند. مساله کمبود انسولین برای بیماران دیابتی، ماجرای کهنه‌ای است که هرازچندگاهی در سالیان مختلف و حتی سالی چندبار به گوش می‌رسد. هربار هم پس و پیش از خبر بعدی و قبلی، اخباری مبنی بر تولید داخلی این داروی حیاتی برای بیماران دیابتی به گوش می‌رسد و مسئولان کشور در سطوح مختلف خبر از راه‌اندازی خط تولید این دارو در داخل کشور می‌دهند. اما خب در تمام این دفعات، نه ما دیگر با مساله کمبود مواجه نشدیم و نه اینکه خبری از کفایت انسولین داخلی برای پوشش نیاز تمام بیماران به گوش رسید. این ماجرا حالا و بعد از شیوع گسترده کرونا در جهان بیش از پیش اهمیت پیدا کرده است؛ چراکه حتما از همان روزهای ابتدایی شیوع کرونا تا همین امروز در اخبار و اطلاعات مختلف به گوش‌تان خورده است که افرادی که بیماری زمینه‌ای دارند، بیش از سایرین در معرض ابتلا و جان باختن بر اثر کرونا هستند. بیماران دیابتی هم از این دسته افراد هستند و همین لزوم توجه به سلامت این بیماران و تهیه و تامین اقلام دارویی موردنیاز آنها را ایجاب می‌کند. در این گزارش سعی شده تا هم روایتی از بیمارانی که این روزها در داروخانه‌های مختلف در پی انسولین خصوصا انسولین قلمی می‌گردند، داشته باشیم و هم اظهارات و ادعاهای مسئولان در این رابطه را بررسی کنیم.
یک درصد جمعیت کشور نیازمند استفاده از انسولین
مهرماه گذشته علیرضا مهدوی، معاون دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت در رابطه با تعداد بیماران مبتلا به دیابت یا همان قندخون در ایران و جهان خاطرنشان کرد: «درحال حاضر بیش از 400میلیون دیابتی در دنیا وجود دارند که پیش‌بینی می‌شود این عدد در سال 2035 به بیش از 640میلیون نفر برسد. به همین ترتیب مشخص می‌شود هم‌اکنون حدود 250میلیون نفر دچار اختلال قندخون ناشتا در جهان زندگی می‌کنند. 11درصد جمعیت بالای 25 سال در کشور به دیابت مبتلا هستند که در این میان تعداد افراد مبتلا به دیابت نوع دو بسیار قابل‌توجه‌تر از مبتلایان به دیابت نوع یک است. از این آمار یاد شده 10 درصد را مردان و 5/11 درصد را زنان تشکیل می‌دهند. درگذشته آمار ابتلا به دیابت در روستاها و شهرهای بزرگ بسیار متفاوت بود، اما اکنون در روستاها نیز هشت درصد جمعیت بالای 25 سال دیابت دارند که این عدد حاکی از رشد 12درصدی ابتلا به دیابت در روستاها در سالیان اخیر است. در این میان سهم پایتخت‌نشینان از آمار ابتلا به دیابت، 8/12 درصد جمعیت بالای 25 سال است. در کل دنیا 50 درصد دیابتی‌ها از بیماری خود بی‌اطلاع هستند که این آمار در ایران چیزی حدود 25 درصد است.» اما همان‌طور که احتمالا می‌دانید همه بیماران دیابتی انسولین تزریق نمی‌کنند. به گفته علیرضا استقامتی، فوق‌تخصص غدد و بیماری‌های متابولیک و استاد دانشگاه علوم‌پزشکی تهران «در ایران حدود 150هزار نفر بیمار دیابت نوع یک داریم و حدود پنج‌میلیون نفر نیز دیابت نوع دو دارند که حدود 500هزار نفر از این بیماران به انسولین نیاز دارند، بنابراین جمعیتی حدود 600 تا 700هزار نفر در کشور به انسولین روزانه نیاز دارند که برخی روزی یک‌بار و گاهی تا روزی چهاربار باید انسولین بزنند.»
دیابتی‌ها می‌گویند انسولین سخت پیدا می‌شود
حالا که حدود آمار مخاطبان خرید و استفاده از انسولین در کشور را داریم، بد نیست به همان مساله کمبود انسولین در داروخانه‌ها بازگردیم و ماجرا را از زبان یکی، دو نفر از بیماران دیابتی نیازمند به استفاده از انسولین بازگو کنیم. محمد که هم خود و هم مادرش نیازمند انسولین هستند به «فرهیختگان» می‌گوید: «مدتی است با مراجعه به هر داروخانه‌ای امکان تهیه انسولین قلمی را ندارم. راستش هم خودم و هم مادرم از انسولین قلمی استفاده می‌کردیم. این انسولین‌ها تولید داخلی ندارند و همه وارداتی و از دو برند طوسی‌رنگ لنتوس (با اثر‌گذاری 24 ساعته) و نارنجی‌رنگ نوورپید (با اثر‌گذاری آنی در کاهش قندخون) هستند. منتها مدتی است نوورپید اصلا پیدا نمی‌شود و حتی به داروخانه‌های بزرگ مراجعه می‌کنیم و می‌گویند که نداریم. لنتوس هم که با مکافات و کلی جست‌وجو پیدا می‌شود. برخی مسئولان می‌گویند فرقی بین انسولین قلمی و رگولار یا همان قدیمی‌ها نیست و صرفا تزریق قلمی‌ها راحت‌تر است و مردم آن را انتخاب می‌کنند اما واقعیت این نیست. درست است که تزریق آن راحت‌تر است اما دوز آن هم متفاوت است. اتفاقا در همین مراجعه آخر به پزشک، او به مادرم گفت که دست به تغییر انسولین نزند و از همان انسولین قلمی استفاده کند چون بدنش توان هماهنگی با انسولین جدید را ندارد، شاید من بتوانم این کار را بکنم اما افرادی که سن بالاتری دارند چنین امکانی را ندارند و برای آنها مشکل‌ساز می‌شود.»
علیرضا هم که از بیماران دیابتی نیازمند به انسولین است، صحبت‌های محمد را تایید می‌کند و می‌گوید: «شماره اطلاعات دارویی را می‌گیرم به من می‌گویند فلان داروخانه مراجعه کنید دو قلم از انسولین موجودی دارد. وقتی مراجعه می‌کنیم بلافاصله می‌گویند تمام شده است. مساله دیگری که با آن دست و پنجه نرم می‌کنیم، موضوع سهمیه‌بندی است. ما می‌فهمیم که این شاید به‌خاطر این است که انسولین به همه مردم برسد اما اولا که این اتفاق نمی‌افتد و کمبود بیش از اینهاست و ثانیا اینکه من بیمار دیابتی نمی‌توانم ماهی چندبار برای دریافت انسولین آن هم در این شرایط کرونایی به داروخانه‌ها مراجعه کنم. قبلا به اندازه مصرف یک ماهم تهیه می‌کردم اما الان اینچنین نیست. تازه اگر گیر بیاوریم و داروخانه‌ای انسولین داشته باشد به تعداد بسیار محدود دراختیار ما می‌گذارد. بعضی از داروخانه‌ها هم علی‌رغم اینکه انسولین را پزشک در دفترچه نوشته است با قیمت بالاتری این دارو را به ما می‌فروشند و به قولی آزاد حساب می‌کنند. ما حاضریم برای این اضطراری که در آن قرار داریم هزینه بیشتری کنیم اما هرگز توان تحمل این استرس و اضطراب کمبود انسولین را نداریم. زندگی و مرگ ما وابسته به این داروست و نمی‌توانیم ریسک کنیم.»
کمبود انسولین هم تقصیر کروناست!
بگذارید حالا کمی هم به اظهارات مسئولان در ارتباط با کمبود انسولین و توزیع این دارو در کشور اشاره کنیم. چندوقت پیش کیانوش جهانپور، سخنگوی سابق وزارت بهداشت در ارتباط با علل کمبود انسولین قلمی در کشور گفت: «با توجه به مشکلاتی که درحوزه حمل‌ونقل هوایی به‌دلیل بروز کرونا در دنیا ایجاد شده و همزمان نیز به‌دلیل مشکلاتی که به‌علت تحریم‌ها درحوزه تبادلات بانکی و واردات ایجاد شده بود و درعین‌حال به‌دلیل مشکلاتی که بعضا به‌صورت مقطعی در تامین ارز بروز می‌کند، ممکن است ورود و عرضه برخی اقلام ازجمله برخی از انواع انسولین‌های قلمی مطابق برنامه زمانی تعیین شده، پیش نرود. البته در این زمینه انواعی از انسولین قلمی که دچار کمبود در بازار است، تامین و به‌زودی وارد و سپس برچسب‌گذاری شده و در داروخانه‌های منتخب توزیع می‌شود.»
مشکلات انسولین در کشور یکی دوتا نیست
علیرضا استقامتی، فوق تخصص غدد و بیماری‌های متابولیک و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران در ارتباط با مساله کمبود انسولین در کشور گفت: «شرایط کشور را درک می‌کنیم و می‌دانیم تحریم‌های ظالمانه و کمبود ارز هم وجود دارد، اما همان‌طور که انسان برای زنده مانده به آب‌وهوا و غذا نیاز دارد، کیفیت زندگی بیماران دیابت هم مهم است. نامه‌های متعددی به مسئولان نوشته‌ایم که انسولین‌های قلمی را تامین کنید، اما برخی می‌گویند در این شرایط سخت اقتصادی بیماران دیابت بیشتر از انسولین‌های انسانی و تزریقی نسل قبلی استفاده کنند. بسیاری از بیمارانی که در سال‌های اخیر به دیابت مبتلا شده‌اند، اصلا انسولین تزریقی را تجربه نکرده‌اند، انسولین‌های قلمی عوارض جانبی کمتری دارند، چرا باید در دنیای رو به پیشرفت از بیماران بخواهیم به انسولین‌های انسانی برگردند.
براساس گزارش‌های مسئولان سالانه حدود 140 تا 150میلیون یورو برای واردات سالانه انسولین‌های آنالوگ یا قلمی درنظر گرفته شده که باید به‌تدریج این ارز به شرکت‌ها داده شود که بتوانند انسولین قلمی را وارد کنند. فعلا به علت تامین نشدن به‌موقع این ارز، انسولین قلمی ذخیره شده در انبارها رو به اتمام است و در این شرایط، دلالان، سودجویان و سوءاستفاده‌کننده‌ها وارد میدان شده‌اند و این انسولین را خریده و با قیمت سه تا پنج برابر و بدون بیمه به بیماران می‌فروشند. نگرانی این است که برخی بیماران دیابت به‌علت کمبود انسولین، میزان کمتری انسولین تزریق ‌کنند، مثلا به‌جای 30 واحد، 10 واحد انسولین می‌زنند و به‌ همین علت قند خون تعداد زیادی از بیماران دیابت از کنترل خارج شده است. بیماران دیابت اکنون هم به‌علت کمبود انسولین و هم کرونا در خطر مرگ قرار گرفته‌اند. برگشت بیماران دیابت به انسولین‌های انسانی تزریقی یک عقبگرد است و هر روز نمی‌شود روش درمانی بیماران را عوض کرد، اگر عده‌ای از بیماران از گذشته انسولین‌های تزریقی را -که ارزان‌تر هم هستند- استفاده می‌کنند و مشکلی ندارند، هیچ‌ایرادی ندارد، اما تزریق مکرر برای کودکان یا افراد مسن سخت است، افراد سالمند نمی‌توانند تزریق کنند، دوز اشتباه تزریق می‌کنند و دست‌شان می‌لرزد.»
پوشش بیمه‌ای انسولین قلمی اشتباه بود!
درشرایطی که انسولین قلمی در کشور کم پیدا می‌شود و بسیاری از بیماران دیابت