ایران پرسمان

آخرين مطالب

تیر خلاص به رویای حاکمان کشورهای عربی مقالات

تیر خلاص به رویای حاکمان کشورهای عربی
  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - تیر خلاص به رویای حاکمان کشورهای عربی
٠
٠
دنیای اقتصاد / متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست
حملات پهپادی اخیر به تاسیسات نفتی آرامکو عربستان‌سعودی که حوثی‌های یمن مسوولیت آن را پذیرفته‌اند و البته آمریکا و عربستان، ایران را به انجام آن متهم می‌کنند، موجب شده است تا بسیاری از مفسران و تحلیلگران آمریکایی و بین‌المللی به بازاندیشی درک خود از معادلات منطقه‌ای و نقش تهران در آن روی آورند. چنانچه روزنامه نیویورک‌تایمز تاکید می‌ورزد که موشک‌ها تنها برج‌های تقطیر و تانکرهای نفتی آرامکو را تخریب نکردند، بلکه پیام مهم‌تر این حملات تیر خلاص به رویای اعراب منطقه نسبت به چتر امنیتی آمریکا در دفاع از آنها بود.
نشریه فارن‌پالیسی نیز در گزارشی به عوامل بی‌میلی ترامپ برای ورود به یک جنگ جدید آن هم به منظور دفاع از منابع نفتی عربستان پرداخته است که به زعم نگارنده این مطلب عواملی نظیر کاهش وابستگی آمریکا به نفت خاورمیانه، تغییر معادلات و پارادایم‌های ژئوپلیتیک منطقه، دست برتر نظامی ایران نسبت به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و ذی‌نفع بودن بسیاری از کشورها نظیر چین و اتحادیه‌اروپا در صادرات نفت موجب شده‌اند ترامپ تا جای ممکن از جنگ با ایران خودداری کند.
روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی با اشاره به بی‌دفاعی کشورهای عربی منطقه در برابر ایران نوشت: اگرچه در رسیدن به چنین نقطه‌ای، اشتباهات محاسباتی ترامپ موثر بوده‌اند، اما بحران کنونی در خلیج فارس تنها مربوط به دولت ترامپ و تله‌های «کمپین فشار حداکثری» علیه ایران نیست. از زمان بحرانی که به‌واسطه حمله آمریکا به عراق در سال 2003 رقم خورد، آمریکا همواره در حال کاهش حضور خود در این منطقه بوده است و اکنون نیز که آمریکا در زمینه تامین نفت مورد نیازش وابستگی بسیار کمتری به خاورمیانه دارد، بعید به‌نظر می‌رسد رئیس‌جمهور آمریکا حاضر شود تا جان بسیاری از نیروهای نظامی خود را برای دفاع از عربستان سعودی در برابر ایران به خطر بیندازد.
بسته شدن چتر دفاعی آمریکا برای سعودی‌ها
دهه‌ها است که رهبران عربستان سعودی باور دارند روابط نزدیک با آمریکا و هزینه میلیارد‌ها دلار برای خرید تسلیحات از این کشور، عربستان را از هرگونه آسیب احتمالی مصون نگه می‌دارد. آنها همواره از دیپلمات‌های آمریکایی می‌خواهند تا مواضع خصمانه‌تری را علیه ایران اتخاذ کنند یا آن‌گونه که ملک عبدالله در سال 2008 گفت: «سر مار را قطع کنند.» اعتماد به نفس سعودی‌ها پس از جنگ خلیج‌فارس در سال 1991 زمانی که ائتلاف آمریکا و بریتانیا صدام حسین را از کویت بیرون کرد، افزایش یافت.
اما ایمان به قدرت آمریکا همواره موجب شده است تا حکام سعودی نتوانند برخی از واقعیت‌ها را درک کنند. جمعیت و توان نظامی ایران از کشورهای حاشیه‌خلیج فارس بیشتر است و آمریکا نیز نزدیک به 10 هزار مایل با این منطقه فاصله دارد. در هرگونه جنگ احتمالی شهرهایی که در حاشیه خلیج فارس واقع شده‌اند نخستین اهداف خواهند بود و بر خلاف ایران، این شهرها بسیار آسیب‌پذیر هستند. تنها فرود یک بمب در دوبی کافی است تا وجهه این شهر را به‌عنوان یک قطب امن تجاری، اقتصادی و گردشگری از میان بردارد. اکنون به‌نظر می‌رسد این کابوس در آستانه تحقق قرار گرفته است. بنابر ادعای این مطلب، در روز شنبه چند موشک ایرانی توانستند با عبور از سامانه پدافندی آمریکا در عربستان، تانکرهای نفتی را در دو سایت از مهم‌ترین مکان‌های تولید نفت عربستان مورد هدف قرار بدهند. اگرچه آسیب‌وارد شده در نتیجه این حمله محدود بود اما پیام آن نه: ایران می‌تواند در هر زمانی شریان اقتصادی خلیج‌فارس را مورد حمله قرار دهد.
اما از سوی دیگر فعل و انفعالات سیاسی متعاقب این حملات نیز خود موجب خشم ریاض شده است. ترامپ که میلی ندارد تا با وارد کردن کشورش به یک جنگ جدید، چشم‌انداز پیروزی خود را در انتخابات 2020 خدشه‌دار کند، به روال گذشته، تنها به بیان جملاتی متناقض بسنده کرد. حتی با اینکه مایک پمپئو این حملات را «اقدام به جنگ» توصیف کرد، هیچ نشانه‌ای از مسوولیت‌پذیری کاخ‌سفید در این‌باره دیده نمی‌شود. البته هنوز زود است که بگوییم چه نتیجه‌ای از این تحولات حاصل می‌شود. اگر این حملات موجب آغاز یک جنگ نشود که در نتیجه آمریکا نیز باید در آن دخالت کند، ایران قدرتمندتر از گذشته در هرگونه مذاکرات احتمالی آتی ظاهر می‌شود.
ریشه‌های سست یک اتحاد...
اما ریشه تعهدات آمریکا به حمایت از پادشاهی‌های خلیج فارس به سال 1945 باز‌می‌گردد؛ زمانی که فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهور آمریکا با عبدالعزیز بن‌سعود، نخستین پادشاه عربستان سعودی دیدار کرد. در جریان جنگ‌سرد و نیز از زمان هری ترومن تا جورج‌بوش آمریکا معتقد بود که دفاع از میدان‌های نفتی عربستان امری ضروری برای مقابله با کمونیسم است. این روابط البته در دو برهه حادثه یازده سپتامبر زمانی که مشخص شد 15 فرد سعودی در هواپیمای عامل این حمله حضور داشتند و نیز زمانی که گفته می‌شد اوباما خواستار کاهش سطح روابط با عربستان است مورد آزمون قرار گرفت. با این حال به‌نظر می‌رسید که با به قدرت رسیدن فردی مانند دونالد ترامپ در آمریکا، ریاض و ابوظبی بار دیگر به منجی بودن آمریکا امیدوار شده‌اند، آنها زمانی که ترامپ از برجام خارج شد و تحریم‌های گسترده‌ای را علیه ایران اعمال می‌کرد نتوانستند خشنودی خود را پنهان کنند.
به‌تازگی رهبران عرب حاشیه خلیج‌فارس، نارضایتی خود را از وجود تناقض در گفتار و عمل ترامپ ابراز کرده‌اند. در ماه ژوئن، پس از منهدم شدن پهپاد آمریکایی توسط سپاه، ترامپ به‌طور جدی ایران را تهدید به تلافی کرد و بعد در لحظات آخر حمله تلافی‌جویانه به ایران را لغو کرد. حتی تصمیم اخیر ترامپ برای اخراج جان بولتون، مشاور امنیت‌ملی جنگ‌طلب خود به این گمانه‌زنی قوت بخشید که او به دنبال جنگ نیست. اماراتی‌ها نیز به این نتیجه رسیده‌اند که دیگر نمی‌توانند حساب زیادی روی رئیس‌جمهور آمریکا باز کنند. آنها به‌تازگی و در خفا، یک هیات دیپلماتیک را به ایران اعزام و اغلب نیروهای خود را نیز از یمن خارج کرده‌اند. ترامپ همچنان می‌تواند امید‌های رهبران عرب منطقه برای مقابله با ایران را تحریک کند. اما به نظر می‌رسد سیاست کنونی ترامپ در برابر تهران درنهایت کشورهای عربی حاشیه‌ خلیج‌فارس را به این نتیجه می‌رساند که باید بدون کمک آمریکا با ایران تعامل کنند.
عوامل بی‌میلی ترامپ به حمایت از عربستان
نشریه فارن پالیسی نیز در مقاله‌ای عواملی را که موجب شده‌اند ترامپ، سعودی‌ها را در برابر ایران تنها بگذارد بررسی می‌کند و می‌نویسد: به‌رغم تکذیب مقامات ایرانی، مقامات واشنگتن و ریاض می‌گویند به این نتیجه رسیده‌اند که حمله پهپادی به تاسیسات نفتی آرامکو در عربستان سعودی توسط ایران صورت گرفته است؛ حمله‌ای که در نتیجه آن، تولید نفتی روزانه در عربستان 7/ 5 میلیون بشکه معادل 5 درصد از نفت جهانی کاهش یافت. در این شرایط اگر ترامپ تصمیم به واکنش نظامی تلافی‌جویانه بگیرد، تقابلی که متعاقب آن درمی‌گیرد را می‌توان جنگ نفتی جدید آمریکا در خاورمیانه دانست. با این حال در شرایط کنونی برخلاف گذشته، منافع حاصل از نفت خود عاملی است که نه‌تنها طرف‌ها را به آغاز درگیری نظامی تشویق نمی‌کند، بلکه مانع از آن می‌شود. آغاز جنگ در خلیج‌فارس بدون تردید به بی‌ثباتی گسترده‌ای در بازارهای جهانی نفت منجر خواهد شد. اگر دولت ترامپ اقدام نظامی علیه ایران انجام دهد، چه یکجانبه و چه همراه با عربستان‌سعودی، تاسیسات نفتی ایران را هدف قرار دهد، خود موجب کاهش منابع تولید نفت خواهد شد. اگرچه صادرات نفت ایران از زمان بازگرداندن تحریم‌های آمریکا در آگوست 2018 به شدت افت داشته است، این کشور همچنان روزانه تا بیش از 2 میلیون بشکه تولید می‌کند و حدود نیم میلیون بشکه از فرآورده‌های نفتی و گاز مایع پتروشیمی را به طیف گوناگونی از خریداران صادر می‌کند. هرگونه حمله نظامی می‌تواند این صادرات را از زنجیره عرضه و تقاضا در بازار‌ها خارج کند آن‌هم در حالی که تولیدکنندگان همه توجه و تلاش خود را برای جبران کاهش تولیدات نفتی عربستان، در بازار جهانی معطوف کرده‌اند.
تهران همچنین تهدید کرده است که پاسخ هرگونه اقدام نظامی از سوی واشنگتن یا ریاض را خواهد داد. اگر ایرانی‌ها تاسیسات نفتی عربستان را مورد حمله قرار دهند، این اقدام می‌تواند موجب کاهش مضاعف ظرفیت تولید در تاسیسات نفتی دیگر یا اخلال در روند تعمیر تاسیسات آرامکو عربستان شود. این حملات پهپادی بیش از آنچه تحلیلگران پیش‌بینی می‌کردند موجب خسارت در تاسیسات آرامکو شدند. حتی اگر این حملات نیز توسط ایرانی‌ها صورت نگرفته باشند، اکنون می‌توان گفت ایران توانایی تحمیل خسارت‌های بسیار هنگفت‌تری را بر تاسیسات نفتی عربستان سعودی دارد، چراکه مشخص شد حتی استقرار سامانه پدافند موشکی پاتریوت آمریکا نیز نتوانست ایمنی تاسیسات نفتی عربستان را تضمین کند.
ایران حتی می‌تواند تنگه هرمز را نیز مسدود کند. با اینکه شاید نیروی دریایی ایران نتواند برای بلندمدت این تنگه را مسدود نگه دارد، اما همان زمان محدود نیز می‌تواند هرج و‌مرج گسترده‌ای را در بازارهای جهانی ایجاد کند. به‌علاوه نرخ بیمه کشتیرانی نیز به شدت افزایش خواهد یافت. هرگونه تقابل نظامی در خلیج فارس منافع بسیاری از دولت‌های تامین‌کننده انرژی را با ریسک‌های جدی مواجه می‌کند. برای نمونه عربستان درپی یک درگیری شدید نظامی در منطقه، در چند جبهه با خطرات جدی مواجه می‌شود. مهم‌تر از همه اینکه اعتبار شرکت نفتی آرامکو عربستان به‌عنوان یک تامین‌کننده بزرگ نفت، با ضربه مهلک دیگری روبه‌رو می‌شود.
سناریوی جنگ در خلیج‌فارس همچنین می‌تواند امنیت انرژی چینی‌ها و اروپایی‌ها را نیز به شدت با مخاطره مواجه سازد. عربستان‌سعودی هم‌اکنون بزرگ‌ترین تامین‌کننده نفت چین است. اروپایی‌ها نیز اگرچه وابستگی کمتری به نفت عربستان دارند اما کماکان 13 درصد از نفت موردنیاز خود را از عربستان وارد می‌کنند. بنابراین هرگونه درگیری نظامی ضمن اینکه اروپایی‌ها را وادار به پرداخت مبالغ بیشتر برای جبران نفت مورد نیاز می‌کند، تلاش‌های آنها را برای باز ماندن کانال‌های دیپلماتیک با ایران نابود می‌کند. دولت ترامپ به نظر می‌رسد که نسبت به پیامدهای سیاسی و امنیتی درگیری نظامی با ایران آگاه است و اگرچه ترامپ در واکنش به حمله آرامکو ابتدا تهدید به اقدام نظامی کرد اما چند روز بعد ایران را به‌عنوان عامل این حملات معرفی نکرد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

نقش عربستان و شبه‌نظامیان کُرد در حملات پهپادی به عراق

افزایش چشمگیر نیروهای آمریکایی در عربستان

اما و اگرهای میانجیگری عمران خان

مرکز تحقیقات کنگره: ایران از جمله تهدیدهای موشکی علیه آمریکا است

استقلال راه را گم کرده است

جمهوری خواهان تا کجا با ترامپ راه می‌آیند؟

اَبَرچالش ایران؛ شکاف قدرت و مسوولیت

پوتین در ریاض به دنبال چیست؟

گاردین: اردوغان رقبای خاورمیانه را متحد کرد

روایت "یونسی" از پذیرش مسئولیت وزارت اطلاعات

لات‌‌بازی با چاقوی شکلاتی

تلاش برای فرار از پاسخگویی

اردوغان با کشورگشایی ترکیه را نابود می‌کند

الگوی وام‌دهی 4 اقتصاد موفق

رسانه ترکیه ای مطرح کرد: ضرورت مذاکره با بشار اسد

پارادوکس بزرگ در شام

توپ مذاکره در زمین سعودی

تنش در روابط روسیه و اسرائیل

طرحی برای خودشیرینی؛ ابعاد اجرایی‌شدن انتقال آب خزر به سمنان

شورای آتلانتیک: توسعه و ثبات منطقه‌ای بدون ایران ممکن نیست

ایده فریب سعودی برای پایان جنگ یمن چیست؟

فرستاده سعودی از ترامپ پیام آورد

قحطی جایگزین در فوتبال ایران

بازیگران آینده صنعت نفت شیل

آمریکا خاورمیانه را ناامن‌تر کرده است

پاکستان میانجی قابل قبول

بازخوانی یک پرونده جنجالی

عبدالله گنجی: در اصولگراها ضد انقلاب نداریم، منفعت‌ طلب داریم

فرار اوبامایی ترامپ از خاورمیانه

فرجام پالرمو در دست روحانی

زمینه‌سازی برای مداخله نظامی در هنگ‌کنگ

کردهای سوریه؛ قربانیان جدید عنوان «مبارزه با تروریسم»

3 مظنون اصلی حمله به نفت‌کش

نظر "پوتین" درباره عامل حمله به تاسیسات نفتی آرامکو

گام تازه عربستان برای عادی سازی رابطه با اسرائیل

ناگفته‌های عملیات 12 روزه «نصر من الله»

تحولات میدانی "شمال سوریه" پنج روز پس از یورش ترکیه

نظر "پوتین" درباره عامل حمله آرامکو

علامت‌ سوال‌های تیم ویلموتس

وال استریت ژورنال: آرزوهای بن سلمان دود شد و هوا رفت!

دلایل پیشروی سریع نیروهای ترکیه در شرق فرات

آینده روابط روسیه و عربستان در گروی نتایج سفر پوتین

آیا سفر‌های محرمانه مشکلات را حل می‌کند؟

از مهم‌ترین خروجی‌های مجلس اول نخست‌وزیری رجایی بود

حیات دوباره داعش با «چشمه صلح» اردوغان

چرا ترکیه هنوز در ناتو حضور دارد؟

معاون وزیر بهداشت: ماجرای "چنار محمودی" را می‌دانستیم اما محرمانه بود

ورود زنان به ورزشگاه؛ مساله ساده‌تر از این حرف‌ها بود

راز و رمز روزهای بورسی تهران

بازنده پنهان بحران نفتکش‌ها