ایران پرسمان

آخرين مطالب

سرمقاله شرق/ در غیاب هژمونی تحلیل روز

سرمقاله شرق/ در غیاب هژمونی
  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - شرق / « در غیاب هژمونی » عنوان سرمقاله سردبیر روزنامه شرق، احمد غلامی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
از ابتدای دولت‌های انقلاب اسلامی، جدال جناحی در دو سطح «جماعت‌گرایی» و «جمهور مردم» رخ داده است. عناوین طرفین مجادله تغییر کرده اما محل نزاع آنان تغییری جدی نکرده است. اگر زمانی راست سنتی از جماعت‌گرایی و اقتصاد وابسته به آن دفاع می‌کرد، در برابرش چپ اسلامی از جمهور مردم سخن می‌گفت و درصدد بود عدالت اجتماعی را به شیوه‌ای شبه‌سوسیالیستی محقق کند. یکی از طنز‌های روزگار این است چپ اسلامی در گذر ایام در اقتصاد تغییر روش داد و به اقتصاد باز یا اقتصاد بازار روی آورد و برداشتی را که راست سنتی از بازار داشت، ارتقا داد و به جنبه‌های تئوریک آن افزود. اگر چپ اسلامی در همان مسیری که با آن آغازیده بود گام برمی‌داشت و تئوری عدالت‌خواهانه‌اش را تقویت می‌کرد و به دیدگاه‌های سوسیالیستی خودش رنگ بومی‌ می‌داد، شاید در اقتصاد اتفاق تازه‌ای رقم می‌زد که می‌توانست زمینه‌ساز جدال جدی در جریان‌های سیاسی کشور باشد؛ جدال‌هایی آشتی‌ناپذیر و اصول‌مند. اما چپ اسلامی به اقتصاد بازار استحاله یافته و با تقویت جنبه‌های تئوریک آن موجب انشقاق در ایدئولوژی‌های جریان‌های چپ و راست شد. جناح راست برای حفظ وضعیت موجود و دفاع از منافع حداکثری‌اش بر جماعت‌گرایی تأکید کرد تا با توان جماعت، نهادهای رسمی و دولت را در اختیار بگیرد. و چه‌بسا این ادعا که جناح راست همواره خود را به بنیان‌ها و بنیان‌گذار انقلاب اسلامی نزدیک‌تر از اصلاح‌طلبان می‌دید، از همین رویکرد جماعت‌گرایی و دیدگاه سنتی به بازار نشئت گرفته باشد؛ چرا‌که نقش تاریخی بازار در وقوع انقلاب اسلامی 57، انکارناشدنی است و آنچه باعث فروپاشی نظام سلطنتی شد، نه جمهور مردم بلکه جماعتی باورمند و وفادار بود که حتی سال‌ها بعد از انقلاب اسلامی تا سال 76، در سیاست و اقتصاد ایران هژمونی داشت.
با تغییر و تحولات داخلی که با شعار سازندگی صورت گرفت، دولت هاشمی که خود یکی از باورمندان به جماعت‌گرایی بود، زمینه‌ساز ایده جمهور مردم شد و سرانجام در سال 76 با پیروزی سیدمحمد خاتمی، رویکرد به جمهور مردم با استقبال روبه‌رو شد و چپ سنتی که نیاز به حمایت اکثریتی مردم برای پیشبرد سیاست‌های اقتصادی خود داشت، ایدئولوژی جمهور مردم و حمایت از آن را در دستور کار خود قرار داد. از همین‌جا دلیل عشق و نفرت اصلاح‌طلبان یا همان چپ‌های اسلامی سابق، نسبت به هاشمی‌رفسنجانی را به‌خوبی می‌توان درک کرد؛ چرا‌که پدر معنوی آنان ناخواسته هاشمی‌رفسنجانی است نه سیدمحمد خاتمی. هاشمی‌رفسنجانی سیاست‌مداری بود که باوری راسخ به جماعت‌گرایی داشت، اما بعد از دوران ریاست‌جمهوری‌اش برای بقا در سیاست، به جمهور مردم روی آورد و تا دم مرگ نیز به این تاکتیک (جمهور مردم) عمل کرد. در سیاست، «اما و اگر» معنا ندارد، اما اگر هاشمی‌رفسنجانی به قدرت دست می‌یافت، بعید بود با رویکرد جمهور مردم به سیاست‌ورزی ادامه بدهد. او جماعت‌گرایی ناب بود که با جماعت به پیروزی رسیده بود و هنوز تأثیر هژمونی جماعت‌گرایی را که با آن توانسته بود رقبای قدرتمندش را بدون چون و چرا کنار بزند، از یاد نبرده بود. برای چپ‌‌های اسلامی استحاله‌یافته به اصلاح‌طلبان، تاکتیک «جمهور مردم» فرصتی بود که با آن به قدرت رسیده بودند. رویکردی که 16 سال آنان را در اریکه قدرت نگه داشت. صورت قدرت تغییر یافته و به‌ اقتضای این تغییر صورت، جامعه نیز در حال دگرگونی بود. در آن روزگار، جماعت‌گرایی در حضیض خود به سر می‌برد اما آنچه می‌توانست این دگرگونی را عمیق‌تر کند تغییر محتوا (اقتصاد) بود که متأسفانه تغییر جدی نکرد؛ چون نمی‌توانست تغییر کند. تغییر دولت‌ها در این چهار دهه گذشته صرفا در «صورت» رخ داده است؛ چیزی شبیه تغییرات روبنایی. شاید اگر دولت میرحسین موسوی در سال 88 به پیروزی می‌رسید جدال بین جماعت‌گرایی و جمهور مردم، از مرز صورت‌بندی‌ها فراتر رفته و زلزله‌ای در محتوای سیاست‌ورزی به وجود می‌آورد. پس بی‌دلیل نبود که میرحسین موسوی همچون بادام تلخی بود که اصولگرایان حاضر به بلعیدن و هضم آن نبودند و اصلاح‌طلبان نیز صرفا برای رسیدن به قدرت، تلخی آن را تحمل می‌کردند. اولین شباهت‌های اصولگرایان و اصلاح‌طلبان در مواجهه با میرحسین موسوی عیان شد، اگرچه میرحسین درصدد بود با جمهور مردم به قدرت برسد اما مترصد آن بود که محتوای این صورت را تغییر بدهد. اگر چنین چیزی محقق می‌شد، جای زیادی برای اصلاح‌طلبان در دولت او باقی نمی‌ماند و بعید بود بازماندگان راست سنتی و اصولگرایان، دولت او را تا آخر برمی‌تافتند. 
اصولگرایان از اینکه موسوی به آنان خیلی دور و خیلی نزدیک بود، هراسان بودند. بیراه نیست که اصولگرایان برای روی‌‌کارآمدن احمدی‌نژاد سنگ‌تمام گذاشتند. احمدی‌نژاد با هژمونی جماعت‌گرایی روی کار آمد و در طول هشت سال دولت‌داری‌اش خواست جماعت را از جماعت‌گرایان مصادره کند. جدال این دو موجب تضعیف جماعت‌گرایی شد و به جنگ منافع دامن زد. اگر دولت احمدی‌نژاد جماعت‌گرایی را تضعیف کرد و آن را از ریخت انداخت، دولت روحانی آخرین تیر ترکش حامیان جمهور مردم بود. او ثابت کرد تا محتوا (اقتصاد) همان دری باشد که بر پاشنه قبلی‌اش می‌گردد، چیزی تغییر نخواهد کرد. دولت احمدی‌نژاد و روحانی موجب شدند رویکردهای جماعت‌گرایی و جمهور مردم، هژمونی‌شان را از دست بدهند. در انتخابات سیزدهمین دوره ریاست‌جمهوری حتی اگر اصلاح‌طلبان با تمام چهره‌های خود وارد رقابت می‌شدند، به یک پیروزی بدون هژمونی دست می‌یافتند و این پیروزی صرفا موجب تعمیق تضادها و تنش‌های دولت و ملت می‌شد. دولت سیزدهم با ابتکار جماعت‌گرایان روی کار آمد تا در غیاب جمهور مردم و هژمونی جماعت‌گرایی، دولتی را پایه‌گذاری کند که صندوق رأی در آن دیگر نقش اساسی ندارد و با جماعتی هرچند اندک بتوان وضعیت موجود را حفظ کرد. این‌گونه به نظر می‌رسد که دوره جماعت‌گرایی و جمهور مردم به شیوه سابق آن به پایان رسیده است. اما پرسش اساسی اینجاست که در غیاب هژمونی مردم، دولت‌داری چگونه خواهد بود؟ از این منظر اینک دولت‌های بعد از انقلاب وارد فاز و تجربه‌ای تازه شده‌‌اند.

لینک کوتاه:
https://www.porsemannews.ir/Fa/News/327395/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

امضای تفاهم‌نامه معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری با معاونت توسعه روستایی

برگی از تاریخ/ سرنوشت ناگوار ماری آنتوانت منفورترین ملکه تاریخ

لحظه هولناک انفجار سنگ 3 هزار تنی در آزادراه تهران

ترکیب‌های غذایی عجیب و حال‌‎بهم زنی که مردم جهان می‌خورند!

داستانک/ ماهیِ نظر کرده

آتش سوزی ناگهانی نفتکش و عکس‌العمل سریع راننده

دوست نداره ازش فیلم بگیرن!

4 گوشه دنیا/ ماجرای کشف جعبه های مرموز در سواحل برزیل

وقتی یک بز شکمو مصاحبه را خراب می‌کند!

سخن بزرگان/ ماموریت ما در زندگی چیست؟

علاقه عجیب یک جغد احساساتی به نوازش شدن!

دعوای عقاب‌ها بر سر ساختن لانه!

وقتی فیل‌ها به جان کدوتنبل‌ها می افتند!

حمله ناگهانی خرس قهوه‌ای به زن باردار در سیرک!

سیل شدید در هند یک خانه را در خود بلعید!

داستانک/ ابزار گران شیطان

موجود عجیب و غریبی با سه چشم!

گردشگری/ آشنایی با دیدنی‌های شهر سرسبز سیاهکل

سبکی از معماری خانه های قدیمی در چین

طنز/ روانشناسی افراد از روی مدل خوابیدنشان!

یکی به این سرباز کمک کنه

مهارت زندگی/ آیا در زندگی مشترکتان احساس امنیت می‌کنید؟

لحظه برخورد اتوبوس به خودروهای پارک شده

4 گوشه دنیا/ سواحلی عجیب با شن‌ هایی خارق العاده

نجات لحظه آخری

گوناگون/ حکمت ابتلای انسانها به سختی‌ها چیست؟

مکان‌های دیدنی آنتالیا که نباید از دست داد!

زندگی بزرگان/ زندگینامه توماس ادیسون به مناسبت سالروز درگذشتش

گوناگون/ تابلو هایی با ترسناک ترین رازهای نهفته

استاد عالی؛ قبل از خواب نیت کن

4 گوشه دنیا/ کشف استخوان‌ انسان‌ در عربستان

گوسفند باهوشی که به دستور صاحبش گله گوسفندان رو جمع میکنه

کوسه‌ای با ظاهری عجیب

تصویری باورنکردنی از صعود به قله

حکمت/ وقتی کسی می میرد چه اتفاقاتی برایش می افتد؟

نبرد عجیب یک کانگورو با رقیبی غیرمعمول و درشت هیکل!

مهارت زندگی/ 15 عبارتی که شما را دروغ‌گو و غیر قابل اعتماد نشان می‌دهد

احکام/ در چه صورتی می توان نماز واجب را شکست؟

مهارت زندگی/ 10 تکنیک تقویت‌ حافظه در سالمندی

لقمه گلوگیرش نبود

سخن بزرگان/ افرادی شکست میخورند که چند قدم مانده به موفقیت تسلیم می‌شوند

گیاهی که پس از خشک شدن دوباره سبز می‌شود

سرسره بازی یاد دادن خرس مادر به توله!

گره زدن بند لباس به چند روش جذاب

4 گوشه دنیا/ روایتی از دختری که گردن 90 درجه دارد

دختر نابینایی که با امید و تلاش، حقوقدان و استاد دانشگاه شد

تبدیل سکوی نفتی به هتلی با امکانات تفریحی فوق العاده

واکنش جالب کودک به سرعت بالای خودرو

یک شکار عالی از شاه کبرا

صوت/ آیت الله مجتهدی تهرانی؛ مراقب موش دزد باشید