ایران پرسمان

آخرين مطالب

دو دهه افول سرمایه‌گذاری در صنعت برق تحلیل روز

دو دهه افول سرمایه‌گذاری در صنعت برق
  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - دنیای اقتصاد /متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و انتشار آن در آخرین خبر به معنای تایید تمام یا بخشی از آن نیست
حمیدرضا صالحی-دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته/ عدم‌توجه به سرمایه‌گذاری کافی در بخش برق و نیروگاه مهم‌ترین دلیل کمبود برق در کشور ظرف هفته‌های گذشته بوده که به قطعی گسترده برق در این مدت منجر شده است. البته افول سرمایه‌گذاری در بخش احداث نیروگاه برق موضوعی نیست که تنها مربوط به سال‌های اخیر شود؛ واقعیت آن است که 2 دهه کم‌توجهی به توسعه کافی زیرساخت‌ها، معضل این روزهای کشور را رقم زده است.
زمانی‌که دولت هشتم در سال 84 کار خود را به اتمام رساند، ظرفیت اسمی نیروگاه برق در کشور به 39 هزار و 500 مگاوات رسیده بود؛ در عین حال در این زمان احداث چند نیروگاه جدید با مجموع ظرفیت اسمی 17 هزار مگاوات نیز درحال اجرا بود که برخی از این پروژه‌ها تا 70 درصد پیشرفت فیزیکی داشتند و برخی دیگر در ابتدای شروع به‌کار بودند.
پس از اتمام کار دولت نهم و دهم در سال 92 میزان ظرفیت نیروگاه برق نصب‌شده در کشور به 64 هزار و 500 مگاوات رسید (یعنی در این 8 سال برابر 25 هزار مگاوات به ظرفیت نیروگاه‌های برق کشور افزوده شد که البته 17 هزار مگاوات آن پروژه‌هایی بود که در دولت هشتم آغاز شده بود). همچنین این دولت برای احداث 5 هزار و 800 مگاوات برق جدید نیز قرارداد احداث نیروگاه در دوران خود منعقد کرد که اجرای آن به دولت بعدی محول شد.
به این ترتیب باید اذعان کرد که افول سرمایه‌گذاری در بخش نیروگاه‌سازی کشور از دهه 80 شروع شده و تا به امروز نیز استمرار داشته است. در دولت نهم و دهم تصمیم گرفته شد که دیگر وزارت نیرو به سرمایه‌گذاری در بخش نیروگاه‌سازی ورود پیدا نکند و به‌دنبال آن بودجه این بخش نیز از محل بودجه عمرانی کشور حذف شد.
رویه کاهش سرمایه‌گذاری در بخش نیروگاه‌سازی در دو دولت یازدهم و دوازدهم نیز ادامه یافت؛ دولت دوازدهم درحالی کار خود را به اتمام می‌رساند که میزان ظرفیت نیروگاهی کشور به 86 هزار مگاوات رسیده است (یعنی در این 8 سال برابر 5/ 21هزار مگاوات به ظرفیت نیروگاه‌های برق کشور افزوده شده که البته از این میزان 8/ 5 هزار مگاوات مربوط به پروژه‌هایی است که در دولت قبل آغاز شده بودند). در عین حال دولت دوازدهم ذیل برنامه ششم توسعه پروژه قابل‌ذکری برای توسعه نیروگاه‌های برق کشور منعقد نکرده است. این درحالی است که مطابق برنامه ششم توسعه باید سالانه 5 هزار مگاوات ظرفیت جدید در این بخش تکمیل و وارد مدار می‌شد که در این برنامه تاکید‌شده هزار مگاوات آن از محل انرژی‌های تجدیدپذیر باشد. اگر مطابق برنامه ششم توسعه حرکت می‌شد، امروز باید میزان ظرفیت اسمی تولید برق در کشور به 95 هزار مگاوات می‌رسید که این امر محقق نشد.
در حال‌حاضر میزان ظرفیت نیروگاه نصب شده در کشور برابر 86 هزار مگاوات است، که البته با توجه به شرایط استانداردهای ایزو، گرمای هوا و راندمان نیروگاه‌ در مناطق مختلف، امکان تولید برابر ظرفیت اسمی وجود ندارد؛ بنابراین میزان تولید واقعی برق در کشور به 65 هزار مگاوات می‌رسد که این رقم حدود 10 هزار مگاوات کمتر از نیاز کشور در زمان اوج مصرف در سال‌جاری است. به این ترتیب عدم‌تطابق نیاز و تولید باعث قطعی گسترده برق در کشور ظرف هفته‌های اخیر شده است.
کاهش سرمایه‌گذاری در بخش برق در دولت دوازدهم به چند دلیل رخ داد. از سویی دولت به‌دلیل شدت گرفتن تحریم با چالش تامین درآمد روبه‌رو بود و به این ترتیب منابع مالی برای سرمایه‌گذاری در این بخش از سوی دولت وجود نداشت. با این وجود دولت وظیفه داشت تا امکان سرمایه‌گذاری بخش‌خصوصی در این حوزه را فراهم کند. جذب سرمایه‌گذار بخش‌خصوصی به این حوزه با اعمال رگولاتوری صحیح و دستورالعمل‌های مناسب میسر می‌شد که خبری از چنین تصمیماتی نبود.
پیش از جهش‌های ارزی در دولت دوازدهم، چند نیروگاه برق توسط بخش‌خصوصی در کشور ساخته شد که بخشی از منابع مالی آن نیز با وام از منابع صندوق توسعه ملی تامین شد. همانگونه که مستحضرید، وام از صندوق توسعه ملی ارزی بوده و بازپرداخت آن نیز باید به شکل ارزی انجام شود.
بازپرداخت وام ساخت این نیروگاه‌ها مصادف با جهش ارزی شد. در عین حال این نیروگاه‌های تازه‌تاسیس توسط بخش‌خصوصی مشمول قیمت‌گذاری دستوری شدند که تطبیقی با رشد نرخ ارز در کشور نداشت. به این ترتیب این مجموعه‌ها در بازپرداخت وام خود دچار چالش اساسی شدند، چراکه از سویی کشور با جهش ارزی روبه‌رو شد و از طرف دیگر این نیروگاه‌ها اجازه نیافتند تا برق تولیدی خود را مطابق با قیمتی مطابق رشد نرخ ارز به‌فروش برسانند. در عین حال قوانین حاکم اجازه صادرات آزادانه را نیز به این نیروگاه‌ها نمی‌داد و به این ترتیب مفری از محل درآمد صادراتی نیز برای نیروگاه‌های بخش‌خصوصی به‌وجود نیامد.
چالش‌های ایجاد‌شده برای سرمایه‌گذاران بخش‌خصوصی که اقدام به ساخت نیروگاه برق در کشور کردند، ظرف سال‌های گذشته به میزانی بوده که دیگر سرمایه‌گذاران رغبتی برای حضور در این عرصه ندارند. به این ترتیب باید اذعان کرد که بی‌توجهی دستگاه‌های دولتی به رگولاتوری مناسب یکی از مهم‌ترین دلایل عدم‌توسعه کافی در بخش نیروگاه‌سازی بوده است. این درحالی است که وجود بازار صادراتی و امکان استخراج بیت‌کوین برای نیروگاه‌های بخش‌خصوصی یا فروش برق به واحدهای دارای مجوز با نرخی واقعی می‌توانست پتانسیل بسیار خوبی برای جذب سرمایه‌گذار بخش‌خصوصی به این بخش باشد. در حال‌حاضر دولت هر کیلووات برق را با نرخ هزار و 800 تومان برای استخراج رمزارز به واحدهای دارای مجوز می‌فروشد؛ اگر این امکان وجود داشت که کسب درآمد از این محل به نیروگاه‌های بخش‌خصوصی داده می‌شد، با توجه به افزایش درآمد می‌توانستیم انتظار داشته باشیم که شاهد افزایش سرمایه‌گذاری بخش‌خصوصی در این حوزه باشیم. اما نگاه درستی به سرمایه‌گذاران در کشور وجود ندارد و دولت نیز صرفا به‌دنبال کسب درآمد برای رفع کسری‌بودجه جاری است. در چنین شرایطی امکان توسعه زیرساخت میسر نیست.
در این شرایط تمامی هجمه‌ها در این زمینه به سوی دولت فعلی معطوف شده؛ اما قضیه فراتر از آن است که تمامی ایراد را به دولت فعلی مربوط بدانیم؛ دولت‌های قبل، مجلس شورای اسلامی و سایر نهادهای تصمیم‌گیر در ایجاد این وضعیت دخیل بوده‌اند.
امکان حل این معضل در کوتاه‌مدت و حتی میان‌مدت میسر نیست و راهی جز تحمل این شرایط تا پایان مرداد و افت دما که به کاهش طبیعی مصرف برق منجر می‌شود، وجود ندارد.
ساخت یک نیروگاه جدید به زمانی حداقل دو ساله نیاز دارد و به این ترتیب این چالش به‌سادگی قابل حل نیست و حتی امکان تکرار آن در سال آینده در اواسط تابستان که میزان مصرف برق به اوج خود می‌رسد وجود دارد. درحالی کشور با این چالش اساسی روبه‌رو شده که این افزایش مصرف قابل پیش‌بینی بود و اگر مطابق برنامه ششم توسعه عمل شده بود، امروز با این وضعیت کمبود برق روبه‌رو نبودیم. به شکل عمومی با توجه به رشد جمعیت، افزایش شهرنشینی و...، سالانه حدود 7 درصد بر میزان مصرف برق در کشور افزوده می‌شود. در واقع افزایش مصرف امری طبیعی تلقی می‌شود. البته وارد مدار‌شدن واحدهای استخراج رمزارز نیز مزید بر علت رشد مصرف در کشور شده است. در عین حال امسال ایران نیز مانند سایر نقاط دنیا با چالش گرمایش پیش از موعد روبه‌رو شده که این موضوع نیز بر میزان مصرف افزوده است. در چنین شرایطی کمبود بارش در سال‌جاری و افت ذخایر آب، از توان تولید برق نیروگاه‌های آبی کشور کاسته است. مجموع موارد بیان‌شده و عدم توسعه زیرساخت نیروگاهی عامل ایجاد این وضعیت است.
اما در این شرایط راهکار اساسی، ایجاد زمین بازی برای حضور فعالان بخش غیر‌دولتی در این عرصه است. ایجاد شرایطی که نیروگاه بخش‌خصوصی بتواند برق تولیدی خود را در بازاری شفاف و رقابتی همانند بورس عرضه کرده و صنایع نیز در همین بازار براساس نیاز و رقابت دست به خرید بزنند.
از طرفی منابع مالی مستقیم به نیروگاه داده شود تا فرصت تکمیل و گسترش نیروگاه‌های بخش‌خصوصی در کشور فراهم شود. همچنین تامین برق بخش‌های خانگی، شهری، اماکن عمومی، تجاری و... که به برق امید شناخته می‌شود نیز بر عهده نیروگاه‌های دولتی با نرخ معمول مورد تایید دولت باشد.
توجه کنید که در حال‌حاضر مشکل صنایع کشور هزینه برق نیست؛ بلکه نااطمینانی نسبت به تامین، برق چالش این روزهای صنعت کشور شده که با اخذ این روش و حل این مشکل این نااطمینانی برطرف می‌شود.

لینک کوتاه:
https://www.porsemannews.ir/Fa/News/308600/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

بلایی که نوشابه بر سر کبد گاو می‌آورد

انتقام جویی داماد با شلیک گلوله به دوستش

حقایقی جالب درباره مردم ژاپن که نمی‌دانستید

روش ساخت مدال‌های المپیک از مواد بازیافتی گوشی‌های هوشمند

خونتون رو سر چهارراه نسازید!

ماجرای جالب تمساح مرموزی که قتل عام می‌کند

لحظات تماشایی از تخریب دقیق چهار برج خنک کننده

ورود مهمان خطرناک به داخل خانه، صاحبخانه را شوکه کرد!

دستشویی عمومی با دیوارهای شیشه‌‌ای!

رکوردشکنی زن آفریقایی با به دنیا آوردن 9 قلو

علاقه اورانگوتان به عینک آفتابی!

باغ وحشی که در آن انسان‌ها در قفس هستند

نوجوانی با یک بیماری نادر که گوشت بدنش را می‌خورد

قوانینی که کودکان خاندان های سلطنتی دنیا باید رعایت کنند

حکمت/ رباخواری که نام ربا را عوض می کند

داستانک/ بهترین و بدترین

تیر سبز برساوشی و کمان کهکشان

کمک به درمان سرطان پروستات با هدف قرار دادن یک پروتئین

کرونا موجب زایمان زودهنگام و مرده‌زایی نمی‌شود

ورود جهاد دانشگاهی به حوزه استراتژیک تولید بذرهای هیبرید

روش "اراتوستن" برای اثبات کروی بودن زمین

سقوط به درون لایه های زحل

واکسن‌ها کار می‌کنند حتی اگر افرادی بعد از واکسینه شدن باز هم مبتلا شوند

تجربه سالمندان از احساس ناهنجار "طردشدگی"

ما انسان‏‌ها جانورانی ناکاملیم که خود را با فرهنگ تکمیل می‌‏کنیم

بخشی از کتاب/ جز مرگ چیز دیگری از زندگی نمیشناسم

شعر خوانی زیبای هوشنگ چالنگی/ ریزش باران تنهایی را می خواند

درباره ابوالفضل بلعمی

الیف شافاک: همواره به موروثی بودن درد باور داشته‌ام

کتاب‌خوان‌ترین کشورها کدومان؟

اسم من دیوار است در خیابانی عمومی قرار دارم

معرفی "وودی آلن" به بهانه‌ی انتشار چاپ نوزدهم کتاب "مرگ در می‌زند"

مسکو: اطلاعات درباره حمله به کشتی «مرسر استریت» متناقض و برپایه حدس و گمان است

شاکری: فسادستیزی و شفافیت از ویژگی‌های زاکانی است

رییس جمهور عراق راهی ایران شد

رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس روحانی را مقصر ناکامی برجام دانست

نخست وزیر ارمنستان وارد تهران شد

شیخ «نعیم قاسم» وارد تهران شد

آغاز مراسم تحلیف منتخبان ششمین دوره شورای شهر تهران

اولیانوف: ایران بعد از لغو تحریم‌ها می‌تواند در تثبیت بازار نفت سهم داشته باشد

ورود نخست وزیر الجزایر به تهران

نشریه هیل: زیرساخت‌های هسته‌ای ایران را قطعه قطعه کنید!

رئیس پارلمان اقلیم کردستان وارد تهران شد

اشرف غنی وارد تهران شد

مطالبه‌گری جدی مجلس از دستگاه‌های رسانه‌ای و تبلیغاتی کشور

رئیس مجلس دومای روسیه وارد تهران شد

اشاره تلویحی چمران به انتخاب زاکانی برای شهرداری تهران

آرزوی موفقیت رئیس جمهور ایتالیا برای رئیسی

مقام وزارت امور خارجه: آمریکای واقعی دست تیم بایدن نیست و نخواهد بود

چالش های داخلی و خارجی رئیسی؛ همه چیز به رفع تحریم ها وابسته است؟