ایران پرسمان

آخرين مطالب

نگاهی به اِشکال‌های گفتاری و نوشتاری امروز خردنامه

نگاهی به اِشکال‌های گفتاری و نوشتاری امروز
  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - ایسنا / دکتر هادی انصاری، تحصیلکرده دکترای زبان و ادبیات فارسی، در مقاله‌ خود با عنوان «درست بنویسیم و درست بخوانیم» که آن را در اختیار ایسنا قرار داده است، می‌نویسد: درباره درست خواندن و گفتن و نوشتن، تاکنون بسیار گفته‌اند و نوشته‌اند و شنیده‌ایم و خوانده‌ایم؛ ولی کافی نیست. پاسداشت زبان فارسی و برطرف کردن اشکال‌ها، نمی‌تواند به چندنوشته، برنامه، کتاب و جزوه منحصر باشد و اگر هر روز هم یادآوری شود، تکراری نخواهد بود و تأثیرخود را خواهد گذاشت.
بدین منظور بر آن شدیم تا برخی اشکال‌های رایج امروزی را که در گفتار و نوشتار مردم، فراوان دیده و شنیده می‌شود، یادآوری و اصلاح کنیم تا شاید بتوانیم در راه درست خواندن و درست نوشتن واژه‌ها، اصطلاح‌ها، عبارت‌ها و درنهایت برای پاسداشت زبان فارسی قدمی برداریم.
حرف (د)
درخواست اِعادهٔ حیثیّت / اِعادهٔ حیثیّت
بی‌گمان برخورد دو نفر در حال نِزاع را دیده‌اید که در هنگام اوج بحث یا بگومگو، یکی به دیگری می‌گوید: من اِعادهٔ حیثیّت می‌کنم. این گونه جمله‌ها ازنظر ادبی، ضعف تألیف دارند. جملهٔ مذکور، با مفهومی که گوینده در نظر دارد، متفاوت است. اِعاده در عربی یعنی برگرداندن؛ و اِعادهٔ حیثیّت یعنی برگرداندن حیثیّت و آبرو به کسی. خود ترکیب (اِعادهٔ حیثیّت) معنای بدی ندارد، ابهام دارد؛ معلوم نیست چه کسی به چه کسی حیثیت را می‌خواهد برگرداند! اگر به جای (اِعادهٔ حیثیت)، (درخواستِ اِعادهٔ حیثیت) بگویند مسئله حل می‌شود: من درخواست اِعادهٔ حیثیت می‌کنم؛ در این صورت معلوم می‌شود که گوینده، به خاطر بی‌ادبی طرف مقابل، درخواست دارد که حیثیتّش را به او برگردانند. این جمله یعنی من درخواست می‌کنم که حیثیّت مرا به من بازگردانند.
دکترِ ادبیات است / دکترای ادبیات است
واژهٔ دُکتُر از زبان‌های بیگانه وارد زبان فارسی شده است. (docteur) یعنی مُجتهِد و نیز (doctor) که عنوان پزشکان و طبیبان است. دُکتُرا (doctorat) هم به معنی درجه و مقام اجتهاد (معنای اسمی یا مصدری دارد). بنابراین باید بگوییم: او دکترِ ادبیات است یا دکترای ادبیات دارد؛ نه دکترای ادبیات است.
دلارا / دلاراء
بسیاری از اشکال‌های نگارشی و املایی در نام و نام خانوادگی افراد مربوط می‌شود به نگارش نادرست آن‌ها در اداره ثبت احوال دوره‌های گذشته که با دست نوشته می‌شد و اغلب نویسندگان افراد کم‌سواد بودند. در دوره‌ای شناسنامه‌ها تعویض شد، همان غلط‌های املایی در نام و نام خانوادگی، با رایانه نوشته شد (تایپ شد). بدون این که غلط‌ها اصلاح شود. مانند: همیراء (به جای حمیرا) گِروئی یا گِروِهی (به جای گِروِه‌ای) و... . علاوه بر ثبت احوال، برخی چاپخانه‌داران محترم نیز که به کار چاپ و تبلیغات مشغولند به سبب بی توجّهی، نسبت به درست نوشتن واژه‌ها، اهمیت نمی‌دهند. در برگهٔ ختم یک متوفّی، نامش را (دلاراء) با همزهٔ پایانی نوشته بودند. درصورتی‌که (دلارا) فارسی است از (دل) + (آراستن)، صفت فاعلی است یعنی دل آراینده. بنابراین (دلارا) درست است؛ نه (دلاراء)
گفتنی است که بسیاری از واژه‌های فارسی به لحاظ فارسی بودن، در نگارش، اصلاً همزهٔ) ندارند. مانند (آیین)، (پاییز)، (آیینه) و (می‌گوییم) و نوشتن آن‌ها به شکل (آئین)، (آئینه) و (می‌گوئیم) نادرست است.
دههٔ شصتی‌ها/ بچه‌های دههٔ شصت
مدتّی است که این اصطلاح‌ها را فروان تکرار می‌کنند، بدون این‌که به معنای درست (دهه) دقّت کرده باشند. درگاه شماری چنین آمده که هر دَه سال را (دهه) می‌نامند. این را همه می‌دانند ولی شیوهٔ شمارش آن مهم است. اصل بر این است که برای شمارش دهه، عددی که در انتهای آن ده سال قرار دارد به حساب بیاید. یعنی انتهای دهه مهم است؛ نه ابتدا. مثلاً از 1310 تا 1320 دههٔ 20، از 1320 تا 1330 دههٔ 30، از 1330 تا 1340 دههٔ 40 است. آن چه امروزه به اصطلاح بچه‌های دههٔ شصت یا دههٔ شصتی‌ها می‌گویند، یک غلط رایج است و نیاز به اصلاح دارد. با این توضیح متولدین 1350 تا 1360 دههٔ شصتی و متولدین 1360 تا 1370 را دههٔ هفتادی باید نامید. امروزی‌ها متولد سال 1364 را یک دههٔ شصتی می‌دانند، درصورتی‌که این محاسبه اشتباه است و متولد 1364 یک دههٔ هفتادی محسوب می‌شود.
شمارش (سَده) یا (قَرن) نیز چنین است؛ بدین‌صورت که از 600 تا 700 را قرن هفتم هجری و از 700 تا 800 را قرن هشتم هجری می‌خوانند. مثلاً مولانا و سعدی شاعران قرن هفتمند (از 600 تا 700) و حافظ شاعر قرن هشتم است (از 700 تا 800) و جامی شاعر قرن نُهُم است (از 800 تا 900).

لینک کوتاه:
https://www.porsemannews.ir/Fa/News/324783/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

تاج زیبا و دیدنی یک پرنده

عبور شیر از فاصله ای نزدیک با گردشگران

ارائه روشی هوشمند برای حل معضل اصلاح الگوی مصرف برق در کشور

او و فریدون مشیری هر دو کارمند وزارت پست و تلگراف بودند...

خاطره دیدار حبیب بقایی با رهبر انقلاب

عطش دکترا در مسئولان ایرانی

ایران خواستار موضع قاطع سازمان ملل علیه ترور دانشمندان هسته‌ای شد

جزئیات دیدار امیرعبداللهیان با وزیرخارجه آفریقای جنوبی

حزب‌الله لبنان: واردات گازوئیل از ایران باعث سردرگمی آمریکا شد

بولتون: آمریکا در معرض تهدیدی مشابه 11 سپتامبر است

جمعه سیاه برای حمل و نقل هوایی در ایتالیا

ویدئویی از آتش‌سوزی در مقر وزارت آموزش‌ و پرورش بغداد

وضع قانون برای واکسن نزده‌ها در آلمان

حمایت از اسرای فلسطینی با برپایی تظاهرات در آرژانتین

نخستین جمعه خدمت سازمان و تجلیل از ایثارگر دوران دفاع مقدس در کیش

موتورهایی با باطری های قابل شارژ

ورود وحشتناک راننده به ساختمان مرکز مخابرات شهر ریاض!

خانه‌ای متروکه که هیچ چیز در آن خراب نمی‌شود!

سگ فوتبالیستی که عاشق لایی زدن به فوتبالیست‌های حرفه‌ای است!

مصرف چربی لبنیات خطر ابتلا به بیماری قلبی را افزایش نمی‌دهد

ساخت سریع ترین هواپیمای مافوق صوت جهان برای نیروی هوایی ایالات متحده

«کشکِ چه و پشمِ چه؟!»

توافق ایران و اقلیم کردستان درباره گروه‌های ضدانقلاب

علّت برکناری دکتر محمود نیلی از ریاست دانشگاه تهران از نظر زیبا کلام

تحلیل مشاور نظامی فرمانده‌ کل قوا در رابطه با اشتباه در هواپیمای اوکراینی

وزیر خارجه نروژ به تهران دعوت شد

مقام ایرانی: بازگشت به مذاکرات وین طی چند روز آینده صورت می‌گیرد

خطیب‌زاده: آمریکا از خواب بیدار شود

تاکید امیرعبداللهیان بر آمادگی ایران برای همکاری با آسه‌آن

طحان نظیف: غیرت سن و سال ندارد

وزیر خارجه: اندونزی از کشورهای دارای اولویت برای سیاست خارجی ایران است

تسلیت رئیس مجلس در پی درگذشت نوجوان فداکار ایذه‌ای

حضور سرزده رئیسی در محله محروم حاشیه شهر ایلام

منصوری: با یکدستی قوا اصولگرایان هیچ دلیلی برای عدم موفقیت خود ندارند

رایزنی امیرعبداللهیان با وزیر خارجه ارمنستان

رئیسی: زیرساخت های زیارت اربعین در ایلام باید ترمیم شود

بدون تعارف با مادر شهید بهروز صبوری

رئیس جمهور درگذشت نوجوان غیور ایذه‌ای را تسلیت گفت

حاشیه دیدار وزیر خارجه ایران با همتای پرتغالی‌اش

چین: آمریکا باید سیاست غلط فشار حداکثری علیه ایران را جبران کند

امیرعبداللهیان: بزودی مذاکرات وین از سر گرفته می‌شود

آمریکا: اگر ایران می‌خواهد به مذاکرات هسته‌ای بازگردد باید فورا اقدام کند

شهادت جوان فلسطینی به ضرب گلوله نظامیان صهیونیست

صف طولانی در پمپ بنزین‌های انگلیس

مقاومت در برابر شهرک‌سازی رژیم صهیونیستی

وضعیت ناگوار اردوگاه پناهندگان در تگزاس

بحرانی خطرناک بیخ گوش آفریقا

جنگ بیست ساله با افغانستان چه کرد؟

میشل عون: تهدیدهای مستمر اسرائیل، نگرانی اصلی لبنانی‌هاست

اردوغان: کابینه طالبان نماینده همه مردم افغانستان نیست