ایران پرسمان - یک تاریخدان با تأکید بر ریشههای عمیق تاریخی نماد شیر و خورشید گفت: این نشان، نمادی کاملاً ایرانی با قدمتی چند هزار ساله است که پس از ورود اسلام نیز به یکی از مظاهر هویت شیعی تبدیل شد.
به گزارش خبرگزاری مهر، محمد رسولی شاهنامهپژوه و پژوهشگر تاریخ ایران، اظهار داشت: بررسی متون تاریخی، ادبی و آثار باستانی نشان میدهد که نقش شیر و خورشید قرنها پیش از تحولات سیاسی دورههای متأخر در فرهنگ ایران حضور داشته و به هیچ سلسله خاصی محدود نبوده است.
وی افزود: خورشید در فرهنگ ایرانی همواره نماد روشنایی، زندگی و فروغ بوده و شیر نیز نشانه شجاعت، قدرت و دلیری است. این مفاهیم در متون ادبی ما بهویژه در شاهنامه اثر ابوالقاسم فردوسی بهوضوح دیده میشود.
رسولی با اشاره به بازتاب این معنا در ادبیات عرفانی نیز گفت: در اشعار مولوی نیز تعبیر «شیر خدا» برای حضرت علی(ع) بهکار رفته است، آنجا که میگوید: شیر خدا و رستم دستانم آرزوست. این کاربرد نشان میدهد که مفهوم شیر در فرهنگ ایرانی و شیعی، همزمان بار حماسی و معنوی داشته است.
وی با اشاره به پیوند این نشان با فرهنگ شیعی تصریح کرد: پس از گسترش اسلام در ایران، شیر در این نماد با لقب «اسد» برای امام علی همخوانی معنایی یافت و در فرهنگ دینی ایرانیان جایگاهی ویژه پیدا کرد. تعبیر «اسدالله الغالب» نیز نشاندهنده همین پیوند است.
این تاریخدان همچنین به تحولات دوره صفویه اشاره کرد و گفت: در تقابل نمادین با امپراتوری عثمانی که هلال ماه را بهعنوان نشان خود برگزیده بود، حضور خورشید در نشان ایران معناهای هویتی تازهای یافت و به نماد ایران شیعی در برابر رقیب منطقهای تبدیل شد.
او ادامه داد: این نشان حتی در سطح بینالمللی نیز به رسمیت شناخته شد و جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران در کنار صلیب سرخ و هلال احمر، بهعنوان یک نماد رسمی پذیرفته شده بود.
رسولی با اشاره به دیدگاه فقهی ملا احمد نراقی گفت: بر اساس این تفسیر، شیر مظهر امام علی(ع)، شمشیر نماد ذوالفقار و خورشید نشاندهنده فروغ اسلام دانسته شده است، برداشتی که ظرفیت وحدتبخش مذهبی این نشان را تقویت میکند.
وی افزود: شیر و خورشید صرفاً یک نشان تاریخی نیست، بلکه بخشی از حافظه تمدنی ایرانیان است، نمادی از آزادگی، شجاعت و حقطلبی که میتواند در خوانشی فرهنگی، به انسجام و وحدت ملی کمک کند.
این شاهنامهپژوه در پایان گفت: توجه به ریشههای تمدنی چنین نمادهایی، بخشی از پاسداشت هویت تاریخی ایران است.