ایران پرسمان - در حالی که برخی از طرح ترمیم حقوق اعضای هیئت علمی را به موضوع «عملکردمحور شدن حقوق» پیوند میزنند، کارشناسان معتقدند نظام پرداخت دانشگاهی سالهاست که بر پایه ارزیابی عملکرد استوار است.
یادداشت مهمان - سعید توکلی، استاد مهندسی برق و عضو شورای مرکزی کانون صنفی استادان دانشگاهی ایران: این روزها همزمان با بحث ترمیم حقوق اعضای هیئت علمی، بارها این جمله تکرار می شود که «افزایش حقوق باید بر اساس عملکرد باشد».
این حرف در ظاهر کاملا منطقی است، اما بر یک پیشفرض نادرست بنا شده است. گویی تاکنون حقوق استادان دانشگاه هیچ ارتباطی با عملکردشان نداشته است در حالی که واقعیت دقیقاً برعکس است.
سالهاست که نظام پرداخت اعضای هیئت علمی بر پایه ارزیابی عملکرد شکل گرفته است. برخلاف بسیاری از دستگاه های اجرایی در دانشگاه صرفِ گذشت زمان باعث افزایش حقوق نمی شود. یک عضو هیئت علمی از نخستین روز استخدام به طور مستمر بر اساس فعالیت های آموزشی، پژوهشی، فناورانه و اجرایی ارزیابی می شود.
ادامه همکاری، تبدیل وضعیت، ارتقای مرتبه علمی و ترفیع سالیانه، همگی به نتیجه همین ارزیابیها وابسته است. به همین دلیل، دریافتی دو عضو هیئت علمی با سابقه مشابه و عملکرد متفاوت می تواند غیر یکسان باشد.
البته هیچ نظام ارزیابی بی نقص نیست و نظام آموزش عالی نیز از این قاعده مستثنا نیست. می توان درباره شاخصهای ارزیابی، نحوه اجرای آیین نامه ها یا کیفیت سنجش عملکرد بحث و حتی نقد کرد، اما نمی توان اصل موضوع را نادیده گرفت. پرداخت مبتنی بر عملکرد برای اعضای هیئت علمی سیاست تازهای نیست که امروز مطرح شده باشد. در واقع، این سازوکار سال هاست در دانشگاه های کشور اجرا می شود.
از سوی دیگر، نباید عملکرد فردی اعضای هیئت علمی را با عملکرد یک دانشگاه یکسان دانست. کیفیت و بهره وری هر دانشگاه به عوامل متعددی مانند امکانات آموزشی و پژوهشی، زیرساخت ها، سیاست های توسعه آموزش عالی، ماموریت دانشگاه و مدیریت آن وابسته است. اگر قرار باشد بودجه یا منابع بر اساس عملکرد تخصیص یابد محل اجرای آن خود دانشگاه به عنوان یک نهاد است، نه معیشت اعضای هیئت علمی.
با همین نگاه باید طرح ترمیم حقوق را نیز قضاوت کرد. این طرح هرگز قرار نیست جایگزین نظام ارزیابی عملکرد شود، زیرا چنین نظامی از قبل وجود دارد. هدف از طرح ترمیم حقوق تنها جبران بخشی از کاهش شدید قدرت خرید اعضای هیئت علمی و حفظ حداقل های معیشتی آنان است. اقدامی که با پاداش دادن به عملکرد، دو موضوع کاملا متفاوت است.
اگر دغدغه ارتقای کیفیت دانشگاه ها را داریم، راه آن اصلاح و تقویت نظام ارزیابی، بهبود حکمرانی دانشگاهی و اجرای واقعی بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد است، نه گره زدن یک سیاست معیشتی به موضوعی که سالهاست در دانشگاه ها جریان دارد.
پیش از آنکه از «عملکردمحور شدن حقوق اعضای هیئت علمی» سخن بگوییم، بهتر است این واقعیت را به یاد بیاوریم که عملکرد، سالهاست مهمان فیش حقوقی استادان است.