ایران پرسمان - فرارو / متن پیش رو در فرارو منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۶، صحنه تازهای از یکی از سنگینترین رقابتهای فوتبال جهان است؛ رقابتی که نزدیک به دو قرن تاریخ درهمتنیده و شش دهه دشمنی فوتبالی را با خاطره جنگ فالکلند، جنجالهای داوری و چند لحظه جادویی در زمین فوتبال پیوند داده است.
الکساندر هواد-الجزیره| رقابت فوتبال آرژانتین و انگلیس تاریخ پرفرازونشیبی دارد؛ تقابلی که از یک مسابقه ورزشی فراتر رفته و با حافظه جنگ، جدلهای داوری، مارادونا و بکام درآمیخته است.
از «دست خدا» تا فالکلند
نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۶، صحنه تازهای از یکی از سنگینترین رقابتهای فوتبال جهان است؛ رقابتی که نزدیک به دو قرن تاریخ درهمتنیده و شش دهه دشمنی فوتبالی را با خاطره جنگ فالکلند، جنجالهای داوری و چند لحظه جادویی در زمین فوتبال پیوند داده است.
آرژانتین و انگلیس برای رسیدن به فینال جام جهانی ۲۰۲۶ به مصاف هم میروند؛ مسابقهای که شاید بزرگتر از آن، در فوتبال ملی، بهسختی پیدا شود.
این دو تیم پس از ۲۱ سال، برای نخستین بار در هر رقابتی روبهروی هم قرار میگیرند. دیدار نیمهنهایی آنها روز چهارشنبه، ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۴ تیر ۱۴۰۵)، در شهر آتلانتا برگزار میشود.
آخرین تقابل دو تیم، یک بازی دوستانه در ژنو در سال ۲۰۰۵ (۱۳۸۴) بود؛ مسابقهای که انگلیس پس از عقبافتادن ۲ بر ۱، در دقایق پایانی ۳ بر ۲ پیروز شد. لیونل مسیِ ۱۸ ساله به دلیل محرومیت در آن مسابقه حضور نداشت.
این بار، نگاهها به بهترین گلزن تاریخ جام جهانی دوخته شده است؛ بازیکنی که میکوشد آرژانتینِ مدافع عنوان قهرمانی را بار دیگر به فینال برساند.
ریشههای فوتبالی دو کشور به دوران بسیار دور بازمیگردد، اما رقابت امروز آنها از یک تاریخ پیچیده سیاسی و عاطفی تغذیه میکند.
نخستین مسابقه ثبتشده فوتبال در آرژانتین در سال ۱۸۶۷ (۱۲۴۶) میان کارکنان بریتانیایی راهآهن برگزار شد. باشگاههای قدیمی و معروفی چون نیولز اولد بویز و روساریو سنترال را مهاجران بریتانیایی پایه گذاشتند و حتی نامهایی مانند ریورپلاته و بوکا جونیورز نیز از تأثیر زبان انگلیسی بینصیب نماندهاند.
آرژانتین پس از اسکاتلند، دومین کشوری بود که در یک بازی رسمی ملی در ورزشگاه ومبلی به مصاف انگلیس رفت. در آن مسابقه که سال ۱۹۵۱ (۱۳۳۰) برگزار شد، میزبان با نتیجه ۲ بر ۱ پیروز شد.
اما آن روابط نسبتاً دوستانه، بهتدریج جای خود را به رقابتی تلخ داد؛ رقابتی که نسل به نسل منتقل شده و هواداران آرژانتینی همچنان در جریان این جام جهانی، در سکوها علیه انگلیس آواز میخوانند.
نخستین رویارویی جام جهانی؛ پیشدرآمد یک رقابت
برخلاف تصور رایج، نخستین دیدار آرژانتین و انگلیس در جام جهانی، به سال ۱۹۶۶ (۱۳۴۵) بازنمیگردد؛ این دو تیم چهار سال پیشتر، در جام جهانی شیلی، با یکدیگر روبهرو شدند.
انگلیس در مرحله گروهی جام جهانی ۱۹۶۲ (۱۳۴۱) در رانکاگوا، آرژانتین را ۳ بر ۱ شکست داد. این نتیجه برای انگلیس اهمیت زیادی داشت، زیرا این تیم با برتری در تفاضل گل نسبت به آرژانتین، راهی مرحله یکچهارم نهایی شد.
با این حال، تیم ملی انگلیس در مرحله بعد با شکست ۳ بر ۱ برابر برزیل، که در نهایت قهرمان همان دوره شد، از رقابتها کنار رفت.
آن دیدار جنجال بزرگی نداشت؛ اما مسابقه چهار سال بعد، داستان کاملاً متفاوتی بود.
۱۹۶۶؛ «دزدی قرن» در ومبلی
دیدار مرحله یکچهارم نهایی جام جهانی ۱۹۶۶ (۱۳۴۵) در ومبلی، در آرژانتین به «اِل روبو دل سیگلو» یا «دزدی قرن» معروف شد.
انگلیس در یک بازی عصبی و پرخطا، بیش از نیمی از مسابقه را برابر ۱۰ بازیکن آرژانتین برگزار کرد و در نهایت ۱ بر صفر پیروز شد. این نتیجه، خوراک مناسبی برای نظریههایی شد که برخی در آمریکای جنوبی مطرح میکردند؛ اینکه جام جهانی به سود تیمهای اروپایی و بهویژه میزبان مهندسی شده است.
داور آلمانی، رودلف کرایتلاین، با سیلی از خطاها روبهرو بود. بازی کند آرژانتین و خطاهای مکرر، روند بازی انگلیس را مختل کرده بود تا اینکه نزدیک دقیقه ۳۰، تنش به اوج رسید.
آنتونیو راتین، کاپیتان آرژانتین، ابتدا به دلیل خطا روی بابی چارلتون اخطار گرفت. او کمتر از سه دقیقه بعد، بهدلیل اعتراض به اخطاری که همتیمیاش برای رعایتنکردن فاصله در یک ضربه آزاد گرفته بود، بار دیگر مورد تذکر قرار گرفت.
آرژانتینیها معتقد بودند بخشی از ماجرا به مشکل ترجمه بازمیگردد. راتین حاضر نشد زمین را ترک کند و گفته میشد درخواست مترجم کرده است.
این اتفاق، وقفهای هشتدقیقهای ایجاد کرد و بحثی طولانی در کنار زمین به راه انداخت. کن استون، مسئول انگلیسی ارتباط داوران فیفا، نیز در این ماجرا حضور داشت؛ فردی که بعدها ایده استفاده از کارت زرد و قرمز را برای جام جهانی ۱۹۷۰ (۱۳۴۹) مطرح کرد تا جای هشدارهای شفاهی را بگیرد.
راتین سرانجام با همراهی مأموران پلیس از زمین خارج شد. او در مسیر خروج، در حالی که پرچم بریتانیا را به خود پیچیده بود، پرچم کرنر را خم کرد و سپس روی فرش قرمزی نشست که برای ملکه الیزابت در نظر گرفته شده بود؛ رفتارهایی که خشم هواداران انگلیسی را بیشتر کرد.
راتین در سن ۸۹ سالگی، در روز شنبه، ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۰ تیر ۱۴۰۵)، درگذشت؛ تنها چند ساعت پیش از آنکه آرژانتین در مرحله یکچهارم نهایی جام جهانی، سوئیس را شکست دهد. بازیکنان آرژانتین در آن مسابقه با بازوبند مشکی به میدان رفتند.
البته انگلیس نیز در این مسابقه بیتقصیر نبود. بازیکنان انگلیس در طول بازی ۳۰ خطا مرتکب شدند و خطای خشن جف هرست روی روبرتو فریرو، مدافع راست آرژانتین، حتی با اخطار هم مواجه نشد.
هرست در ادامه، تنها گل مسابقه را با ضربه سر و روی سانتر مارتین پیترز به ثمر رساند؛ گلی که آرژانتینیها همچنان معتقد بودند در شرایط آفساید به دست آمده است.
پس از سوت پایان، فریرو با داور درگیر شد؛ داور برای خروج از زمین به همراهی پلیس نیاز پیدا کرد. فریرو بهدلیل پارهکردن پیراهن داور، سه جلسه محروم شد و ارمینتو اونگا نیز بهدلیل آبانداختن به سمت هری کاوان، نایبرئیس فیفا، با محرومیت روبهرو شد.
آلف رمزی، سرمربی انگلیس، پس از پایان بازی به زمین رفت تا مانع از تعویض پیراهن بازیکنان دو تیم شود؛ رسمی که در فوتبال آن روزها رایج بود. او سپس در نشست خبری، بازیکنان آرژانتین را «حیوانات» توصیف کرد.
۱۹۸۶؛ «دست خدا» و گل قرن
پس از چند بازی دوستانه پرتنش در سالهای ۱۹۷۴ (۱۳۵۳) و ۱۹۷۷ (۱۳۵۶)، انگلیس در یک دیدار دوستانه دیگر در سال ۱۹۸۰ (۱۳۵۹) با نتیجه ۳ بر ۱ آرژانتین را در ومبلی شکست داد؛ مسابقهای که نخستین رویارویی دیهگو مارادونا با انگلیس بود.
اما تقابل بعدی، به یکی از ماندگارترین مسابقات تاریخ فوتبال تبدیل شد.
دو تیم در مرحله یکچهارم نهایی جام جهانی ۱۹۸۶ (۱۳۶۵) در ورزشگاه آزتکا مکزیکوسیتی روبهروی هم قرار گرفتند؛ چهار سال پس از آنکه تنش میان دو کشور بر سر جزایر فالکلند، یا «مالویناس» به تعبیر آرژانتینیها، بالا گرفته بود. نیروهای آرژانتینی وارد قلمرو فرادریایی بریتانیا در اقیانوس اطلس جنوبی شدند. درگیری نظامی میان دو کشور ۷۴ روز ادامه یافت و بیش از ۹۰۰ نفر از دو طرف جان باختند.
چهار سال بعد، فوتبال در مکزیکوسیتی به صحنهای برای بازتاب آن حافظه تلخ تاریخی تبدیل شد.
بازی تا دقیقههای ابتدایی نیمه دوم بدون گل ادامه داشت. شش دقیقه از شروع نیمه دوم گذشته بود که مارادونا برای رسیدن به توپی بلند وارد محوطه جریمه شد و با دست، توپ را از بالای سر پیتر شیلتون، دروازهبان انگلیس، عبور داد.
با وجود اعتراض بازیکنان انگلیس، گل پذیرفته شد. مارادونا بعدها این گل را به «دست خدا» نسبت داد.
فقط چهار دقیقه بعد، یکی از مشهورترین گلهای تاریخ فوتبال به ثمر رسید. مارادونا توپ را در نیمه زمین خودی گرفت، با حرکتی مارپیچ به سمت دروازه انگلیس رفت و در ۱۱ ثانیه، با ۱۱ لمس توپ، پنج بازیکن را جا گذاشت.
او سپس شیلتون را نیز فریب داد و از سمت راست محوطه جریمه ضربه نهایی را به تور رساند؛ گلی که بعدها با عنوان «گل قرن» شناخته شد.
گری لینهکر در دقایق پایانی، با ششمین گلش در آن جام جهانی، یکی از گلها را برای انگلیس جبران کرد. با وجود فشارهای پایانی انگلیس، آرژانتین راهی مرحله بعد شد و در نهایت دومین قهرمانی خود در جام جهانی را به دست آورد.
۱۹۹۸؛ اخراج بکام و اشک انگلیس
آرژانتین در سال ۱۹۹۱ (۱۳۷۰) برای نخستین بار پس از ۱۱ سال به انگلیس رفت و در یک بازی دوستانه در ومبلی، با وجود عقبافتادن ۲ بر صفر، در دقایق پایانی بازی را مساوی کرد.
دیدار رقابتی بعدی، در مرحله یکهشتم نهایی جام جهانی ۱۹۹۸ (۱۳۷۷) در سنتاتین فرانسه برگزار شد؛ مسابقهای که از پرهیجانترین بازیهای تاریخ جام جهانی به شمار میرود.
گابریل باتیستوتا در دقیقه هفتم از روی نقطه پنالتی آرژانتین را پیش انداخت. چهار دقیقه بعد، مایکل اوونِ نوجوان از انگلیس یک پنالتی گرفت و آلن شیرر بازی را مساوی کرد.
اوون در دقیقه ۱۷ با یک حرکت انفرادی درخشان از حوالی میانه میدان، نتیجه را به سود انگلیس تغییر داد. با این حال، خاویر زانتی در واپسین لحظات نیمه اول، روی یک ضربه آزاد طراحیشده، گل تساوی را به ثمر رساند.
نقطه عطف مسابقه، لحظاتی پس از آغاز نیمه دوم رقم خورد. دیوید بکام در میانه میدان با خطای دیهگو سیمئونه سرنگون شد. سیمئونه در حالی که بکام روی زمین افتاده بود، با دست به پشت سر او زد و بکام نیز در واکنش، با حرکتی عصبی پای خود را به ساق او رساند.
سیمئونه به زمین افتاد و داور دانمارکی، کیم میلتون نیلسن، بکام را با کارت قرمز اخراج کرد. اخراج بکام، او را در ماههای بعد به یکی از چهرههای هدف رسانههای بریتانیایی تبدیل کرد.
انگلیس با ۱۰ بازیکن بازی را ادامه داد و در دقایق پایانی تصور میکرد با ضربه سر سول کمپبل به گل پیروزی رسیده است؛ اما داور به دلیل خطای شیرر روی کارلوس روآ، دروازهبان آرژانتین، گل را نپذیرفت.
بازی در ضربات پنالتی ادامه یافت و آرژانتین با نتیجه ۴ بر ۳ پیروز شد. روآ ضربات پل اینس و دیوید بتی را مهار کرد تا آلبیسلسته به مرحله بعد برسد.
۲۰۰۲؛ انتقام بکام در ساپورو
پس از یک بازی دوستانه بدون گل در ومبلی در سال ۲۰۰۰ (۱۳۷۹)، انگلیس و بکام خیلی زود فرصت جبران پیدا کردند.
دو تیم در مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۰۲ (۱۳۸۱) در ساپورو ژاپن مقابل هم قرار گرفتند. این دیدار برای انگلیس حیاتی بود، زیرا این تیم بازی نخست خود برابر سوئد را مساوی کرده بود و برای افزایش شانس صعود، به پیروزی نیاز داشت.
اندکی پیش از پایان نیمه اول، مایکل اوون با خطای مائوریسیو پوچتینو در محوطه جریمه متوقف شد. بکام پشت توپ ایستاد و پنالتی را با خونسردی به میانه دروازه فرستاد.
سیمئونه و بکام این بار هر دو ۹۰ دقیقه در زمین ماندند و حتی در میانه مسابقه با یکدیگر دست دادند.
دفاع انگلیس در برابر فشارهای دیرهنگام آرژانتین مقاومت کرد و این تیم راهی مرحله حذفی شد. آرژانتین اما در مرحله گروهی حذف شد؛ اتفاقی که برای نخستین و تنها بار از سال ۱۹۶۲ (۱۳۴۱) تکرار شده بود.
امروز، پس از دو دهه، آرژانتین و انگلیس بار دیگر در جام جهانی روبهروی هم میایستند؛ اما وزن این بازی فقط به ۹۰ دقیقه فوتبال محدود نیست. از میراث بریتانیایی در شکلگیری فوتبال آرژانتین تا خاطره فالکلند/مالویناس، از «دست خدا»ی مارادونا تا اخراج بکام، هر تقابل تازه میان دو تیم، بخشی از یک تاریخ ناتمام را دوباره به زمین فوتبال میآورد.