ایران پرسمان - شفقنا / دموکراتها روز سهشنبه خواستار برگزاری جلسه توجیهی در کنگره درباره یک صحنهسازی حیرتانگیز شدند؛ ماجرایی که در آن، دونالد ترامپ بهطور مخفیانه به هواپیمایی متفاوت از هواپیمایی که افکار عمومی و رسانهها تصور میکردند او با آن سفر میکند، منتقل شد. اکنون منتقدان میپرسند چرا خبرنگاران و مردم عمداً گمراه شده بودند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، ماه گذشته، هنگامی که ظاهراً اطلاعات و دستگاههای اطلاعاتی آمریکا به تهدیدی معتبر مبنی بر اینکه ایران قصد ترور ترامپ را دارد، پی بردند، ترامپ در حالی که داخل یک کامیون حمل تجهیزات پذیرایی قرار داشت، از هواپیمای «ایر فورس وان» خارج شد. این ماجرا نخستین بار توسط واشنگتن پست گزارش شد و نیویورک تایمز نیز آن را تایید کرد. در حالی که گفته میشود رئیسجمهور از درِ جانبی هواپیما بهطور مخفیانه خارج شد، بیش از ۱۰۰ نفر از دستیاران، مقامها و خبرنگاران همچنان در هواپیما نگه داشته شدند تا به سمت بریتانیا پرواز کنند؛ بدون اینکه به آنها گفته شود خطری جانشان را تهدید میکند.
استیون کش، مدیر اجرایی مؤسسه «استیدی استیت» و افسر پیشین اطلاعاتی سازمان سیا و مشاور ارشد سابق در بخش اطلاعات وزارت امنیت داخلی آمریکا، گفت: به نظر میرسد ایده این بوده که میتوانیم با قرار دادن حدود ۱۰۰ نفر دیگر در معرض خطر کشته شدن به دست ایرانیها، به جای رئیسجمهور ترامپ، خطر را برای او کاهش دهیم.
ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات ایالت کنتیکت، در گفتوگو با شبکه سیانان این عملیات را «بیسابقه و سوررئال» و «واقعاً ترسناک» توصیف کرد و گفت: باید یک جلسه توجیهی در کنگره برگزار شود، چون موضوع فقط امنیت رئیسجمهور نیست.
«میخواهم بدانم چه تدابیری اتخاذ شد تا اطمینان حاصل شود همه مسافران آن هواپیمای ایر فورس وان ــ هواپیمایی که تشخیص داده شده بود برای پرواز رئیسجمهور بیش از حد خطرناک است ــ در امان بمانند؟ برای حفظ امنیت کارکنان و خبرنگارانی که در آن هواپیما بودند چه اقداماتی انجام شد؟»
کاخ سفید بهطور علنی اعلام کرده بود که رئیسجمهور با هواپیمای ایر فورس وان به بریتانیا پرواز خواهد کرد؛ البته با نسخه قدیمیتر این هواپیما، نه هواپیمای جدیدی که قطر به آمریکا اهدا کرده است. اما در واقعیت، ترامپ در برابر دوربینهای تلویزیونی سوار هواپیمای ریاستجمهوری شد و چند دقیقه بعد، مخفیانه از آن خارج و به یک فروند هواپیمای نیروی هوایی از نوع C-32A منتقل شد.
این فریب آنقدر پیچیده بود که خبرنگارانی که همراه رئیسجمهور سفر میکردند ــ و حتی برخی کارکنان کاخ سفید ــ تصور میکردند ترامپ همچنان در داخل ایر فورس وان است. به خبرنگاران دستور داده شده بود که در طول پرواز پرده پنجرههای خود را بسته نگه دارند.
هواپیمای C-32A حامل ترامپ به سمت پایگاه نیروی هوایی سلطنتی «میلدنهال» در بریتانیا پرواز کرد و حدود ساعت ۱۰:۲۰ شب به وقت محلی به آنجا رسید. هواپیمای قدیمیتر ایر فورس وان و گروه خبرنگاران همراه رئیسجمهور نیز چند دقیقه بعد وارد شدند. پس از آن، عکاسان تصاویری از ترامپ در حال پیاده شدن از هواپیمای ریاستجمهوری ثبت کردند—ظاهراً پس از آنکه او بهطور مخفیانه دوباره به آن هواپیما منتقل شده بود.
ترامپ سپس در این پایگاه با نیروهای نظامی دیدار کرد و بعد سوار هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ اهدایی قطر شد و به سمت واشنگتن پرواز کرد.
ند پرایس، معاون سابق سفیر آمریکا در سازمان ملل، گفت که از هیچ کاخ سفیدی بابت اتخاذ تدابیر فوقالعاده برای حفاظت از رئیسجمهور دلخور نیست، اما دولت فعلی هفتههاست که یک «دروغ آشکار» را تداوم بخشیده و خبرنگاران را به «توطئهگران ناآگاه» تبدیل کرده است.
پرایس که پیشتر دستیار ویژه باراک اوباما، رئیسجمهور سابق آمریکا، در شورای امنیت ملی بود، افزود: راهی برای انجام این کار وجود داشت که در آن نیازی به دروغ گفتن نبود. آنها میتوانستند از گروه خبرنگاران همراه رئیسجمهور کمک بگیرند؛ خبرنگارانی که مطمئنم با کمال میل حاضر بودند درباره برخی ترتیبات امنیتی گزارش ندهند.
«پس از اینکه همهچیز تمام میشد و رئیسجمهور با امنیت کامل در بریتانیا یا در پایگاه هوایی اندروز قرار میگرفت، میتوانستند بگویند: این کاری بود که ما انجام دادیم و دلیل انجامش هم این بود.»
پرایس افزود: اما آنها هیچ ابایی از کتمان حقیقت ندارند. هیچ تعهدی به واگویی حقیقت ندارند. در عوض، طی یک ماه گذشته صرفاً تلاش کردهاند دروغ بگویند و مردم را گمراه کنند.
خبرنگاران نیز نگرانیهایی را مطرح کردند.
خوزه زامورا، مدیر منطقهای کمیته حفاظت از روزنامهنگاران در قاره آمریکا، نیز گفت دولت مسئولیت دارد اطمینان حاصل کند که خبرنگاران در معرض خطر غیرضروری قرار نمیگیرند.
«خبرنگاران باید از تهدیدهای امنیتی معتبر مطلع شوند تا بتوانند درباره امنیت خود تصمیمهای آگاهانه بگیرند. شفافیت باید هنجار و رویه معمول هر دولتی باشد، بهویژه زمانی که پای امنیت و جان افراد در میان است.»
ترامپ روز سهشنبه تأیید کرد که بهطور مخفیانه هواپیمای خود را تغییر داده است، اما گفت هواپیمایی که در نهایت با آن پرواز کرده، همچنان از ایر فورس وان آسیبپذیرتر بوده است.
ترامپ به خبرنگاران گفت: فکر میکنم در واقع هواپیمایی که من با آن پرواز کردم، بیشتر در معرض خطر بود. فکر میکنم خطر برای آن بیشتر بود، چون تصور میکنم آنها بیشتر احتمال داشت همان هواپیما را هدف قرار دهند.
ترامپ افزود: خب! این کاملاً به سرویس مخفی بستگی دارد. من فقط کاری را انجام میدهم که آنها ترجیح میدهند، بنابراین از سرویس مخفی و ارتش پیروی میکنم.
این افشاگری ابعاد تازهای به تصمیم ناگهانیای بخشیده است که پیشتر نیز درباره امنیت هواپیمای قطری پرسشهایی ایجاد کرده بود. ترامپ با این جت که بهتازگی بازسازی شده بود، به اجلاس ناتو پرواز کرده بود؛ این نخستین سفر بینالمللی این هواپیما بود. اما او بهطور غیرمنتظره اعلام کرد که در نخستین بخش از مسیر بازگشت خود، بهجای آن از ایر فورس وان قدیمیتر استفاده خواهد کرد.
ترامپ در آن زمان گفت هواپیمای جدید به میلدنهال منتقل میشود تا نیروهای آمریکایی مستقر در آنجا بتوانند آن را بازرسی کنند. پس از آن، روزنامه نیویورک تایمز و شبکه سیبیاس نیوز گزارش دادند که مقامهای اطلاعاتی درباره احتمال حمله به ترامپ یا هواپیمای او، در بحبوحه تشدید درگیری با ایران، ابراز نگرانی کرده بودند.
در جریان این اجلاس، ارتش آمریکا در حال انجام حملات گسترده علیه ایران بود و این مسئله بر نگرانیها درباره تلافیجویی تهران میافزود. روایت جدید نشان میدهد که این تهدید با جدیت بیشتری نسبت به آنچه پیشتر تصور میشد، مورد توجه قرار گرفته بود.
با این حال، هنوز همگان متقاعد نشدهاند که این تهدید توجیهکننده اتفاقات بعدی بوده است.
آنکیت پاندا، عضو ارشد «استنتون» در برنامه سیاست هستهای بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، گفت: از دیدگاه ایران، تلاش برای هدف قرار دادن هواپیمای ریاست جمهوری در این عمق بسیار غیرممکن خواهد بود؛ این کار نیاز به اپراتورهای مخفی نزدیک به سیستم های ضد هوایی قابل حمل توسط نفر دارد.
پاندا گفت مشخص نیست که آیا در داخل خود ترکیه تهدیدی مشخص و معتبر وجود داشته است یا خیر، هرچند تیم حفاظت ریاستجمهوری بهطور معمول برنامههای خود را بر اساس «ناشناختههای شناختهشده» تنظیم میکند.
دکتر جفری لوئیس، عضو ارشد مؤسسه تحقیقات سیاست خارجی، گفت: ایران موشکهای زمینبههواییای ندارد که بتوانند هواپیمایی را که از آنکارا در حال برخاستن است هدف قرار دهند.
او گفت ایران از لحاظ نظری میتوانست با یک موشک بالستیک به هواپیما روی باند حمله کند، «اما این بسیار بعید به نظر میرسد».
حدس او این بود که مقامهای آمریکایی نگران «حملهای شبیه حملات تروریستی با استفاده از یک سامانه پدافند هوایی قابلحمل توسط نفر» بودهاند؛ برای مثال سامانه چینی QW-۱۲ یا FN-۱۶، یا نسخه کره شمالی سامانه روسی ایگلا.
جیمز جفری، سفیر پیشین آمریکا در ترکیه و معاون سابق مشاور امنیت ملی در دولت جورج دبلیو بوش، گفت پنهانکاری درباره انتقال ترامپ به یک هواپیمای دیگر نشان میدهد که اطلاعات جدیای پشت این تهدید وجود داشته است.
جفری که تجربه گستردهای در سفر با ایر فورس وان دارد، گفت: این اتفاق بسیار غیرعادی است و نشان میدهد که آنها اطلاعات بسیار خوبی درباره وجود یک تهدید داشتهاند و به هواپیمایی که او در آن بود اعتماد نداشتهاند.
جفری گفت معتقد است این اطلاعات ممکن است از اسرائیل که قابلیتهای اطلاعاتی گستردهای با تمرکز بر ایران دارد، گرفته شده باشد. در حالی که مقامات اسرائیلی گاهی اوقات به دنبال «نه تنها اطلاعرسانی، بلکه تأثیرگذاری» بر سیاست ایالات متحده هستند، او گفت که آنها حاضر نیستند خطر ایجاد تهدیدی را که شامل امنیت رئیسجمهور باشد، بپذیرند.
«آنها با موضوعی به این جدیت، مانند امنیت رئیسجمهور، بازی نمیکردند.»
او افزود هرگونه هشدار از این دست، دولت آمریکا را وادار میکرد اطلاعات را راستیآزمایی کند، اطلاعات بیشتری درباره تهدید جمعآوری کند و آن را پیگیری نماید.
خود ترامپ نیز هنگامی که خبرنگاران از او درباره دلیل دستور بسته نگه داشتن پردههای پنجره هواپیما پرسیدند، ظاهراً به نگرانیهای امنیتی اشاره کرد و گفت: احتمالاً در یک پرواز خطرناک هستید.
بعداً هنگامی که از ترامپ پرسیده شد آیا تهدید معتبری از سوی ایران علیه ایر فورس وان وجود داشته است، او گفت: «خب، من همیشه مورد تهدید هستم… من نفر اول فهرست آنها هستم.
با این حال، این عملیات پرسشهایی را درباره تصمیم به فریب دادن گروه خبرنگاران و افکار عمومی ایجاد کرده است؛ بهویژه از آنجا که کاخ سفید همچنان به حفظ روایت پوششی خود ادامه داد.
کش گفت: راه کاهش این تهدید، شامل ارائه افراد باقیمانده در ایر فورس وان بهعنوان یک طعمه ناخواسته بود.
او افزود آنچه مشخص نبود، ترتیب انجام اقدامات بود؛ اینکه آیا تیم ترامپ صبر کرد تا او با امنیت از هواپیما دور شود و سپس اجازه داد هواپیما پرواز کند، یا اینکه هواپیما را بدون اطلاع از اینکه ترامپ دیگر داخل آن نیست، به پرواز درآوردند.
او گفت اگر مقامها صرفاً پس از فرود امن ترامپ اعلام میکردند که او داخل هواپیما نیست، میتوانستند بخش عمده اهداف خود را بدون آنکه کسی در بیخبری باقی بماند، محقق کنند.
«واقعاً به نظر میرسد که قرار بوده آنها بهعنوان طعمه عمل کنند.»
کش به «دستورالعمل ۱۹۱ جامعه اطلاعاتی» اشاره کرد؛ سیاست موسوم به «وظیفه هشدار دادن» دولت که نهادهای اطلاعاتی را ملزم میکند افرادی را که هدف مشخص و معتبر یک تهدید به قتل، جراحت شدید یا آدمربایی هستند، مطلع کنند. به گفته او، این افراد شامل خبرنگاران و غیرنظامیان نیز میشوند، نه فقط مقامهای دولتی.
«اگر اطلاعاتی جمعآوری شده باشد که نشان دهد یک انسان یا گروهی از انسانها در معرض خطر هستند، باید به آنها هشدار داده شود. سؤال این است: آیا به افرادی که در هواپیما باقی مانده بودند هشدار داده شد؟ اگر چنین کاری نشده باشد، این اقدام ناقض دستورالعمل ۱۹۱ بوده است.»
این دستورالعمل که در سال ۲۰۱۵ از سوی مدیر اطلاعات ملی آمریکا تصویب شد، در شرایطی که هشدار دادن موجب به خطر افتادن منابع، روشها یا عملیات شود، امکان معافیتهایی را فراهم میکند؛ اما کش گفت هیچ استثنایی را نمیشناسد که استفاده از افراد بهعنوان طعمه را مجاز کرده باشد.
«احتمالاً به این دلیل که هیچکس هرگز فکر نمیکرد کسی چنین ایدهای به ذهنش برسد.»
با این حال، برخی دیگر از این عملیات دفاع کردند. آری فلایشر، سخنگوی سابق کاخ سفید در دولت جورج دبلیو بوش، گفت اگر این گزارش درست باشد، سرویس مخفی، نیروی هوایی و کاخ سفید شایسته تقدیر هستند که از رئیسجمهور محافظت کردهاند.
او در شبکه ایکس نوشت: اگر تهدیدی معتبر علیه هر رئیسجمهور ایالات متحده وجود داشته باشد، وظیفه آنها حفاظت از اوست.
این سفر فوقالعاده یادآور عملیاتی است که بیل کلینتون در سال ۲۰۰۰ انجام داد؛ زمانی که رئیسجمهور وقت آمریکا بهطور مخفیانه با یک جت تجاری بدون نشان و علامت وارد پاکستان شد، در حالی که از ایر فورس وان بهعنوان طعمه استفاده میشد.
اما متیو هو، عضو ارشد «شبکه رسانهای آیزنهاور» و کهنهسرباز جنگ عراق، حادثه مربوط به ترامپ را منحصربهفرد توصیف کرد.
او گفت: اگر تهدید معتبر بوده و آنها اجازه داده باشند ایر فورس وان پرواز کند، در حالی که فکر میکردند قرار است هواپیما سرنگون شود یا هر اتفاق دیگری برایش بیفتد، آنها خلبانان، خدمه پرواز، کارکنان کاخ سفید و خبرنگاران را همگی افرادی قابل قربانی شدن و بیاهمیت تلقی کردهاند.
«این ماجرا پیامدهای زیادی دارد که به ما کمک میکند این دولت را بهتر درک کنیم، یا شاید درک قبلی ما از این کاخ سفید سودجو و خودشیفته را تقویت میکند.»