ایران پرسمان - عصر ایران /متن پیش رو در عصر ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
یکی از چهار کشور اصلی صادرکننده LNG، قطر است و تنگه هرمز برای این کشور اهمیت بسیار زیادی دارد. بنابراین حتی اگر آمریکا بتواند مسئله نفت را حل کند، انتقال گاز، بهعلاوه مواد شیمیایی و آلومینیوم، همچنان با مشکلات خود مواجه خواهد بود.
رحمن قهرمان پور، کارشناس مسائل بینالملل، در گفتوگو با عصرایران با اشاره به تحولات اخیر پیرامون تنگه هرمز و رایزنیهای ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس، گفت: تنگه هرمز یک اهرم موقت است و دلایل مختلفی برای این موضوع وجود دارد.
وی افزود: اهرم شدن تنگه هرمز ناشی از شرایط امنیتی است. در شرایط عادی، بستن یک تنگه بینالمللی، آن هم تنگهای مانند هرمز، کار بسیار دشواری است و نمیتوان از دائمی بودن ارزش تنگه هرمز به عنوان یک اهرم دفاع کرد.
قهرمان پور ادامه داد: طبیعی بود که این اهرم بهتدریج ضعیفتر شود. آن چیزی هم که در محاسبات جمهوری اسلامی وجود داشت، بیشتر این بود که با طرح مسأله تنگه هرمز بتواند در مسئله هستهای امتیاز بیشتری بگیرد؛ وگرنه بستن دائمی تنگه هرمز بیشتر به ضرر خود ایران است، چرا که ایران نیز نمیتواند نفت خود را بفروشد و با مشکلات دیگری مواجه خواهد شد.
وی تصریح کرد: بنابراین، تنگه هرمز تحت هر شرایطی که در نظر بگیریم، بهتدریج و نه یکباره، اهمیت خود را به عنوان یک اهرم در صحنه سیاست منطقهای از دست خواهد داد.
این کارشناس مسائل بینالملل یکی از دلایل این مسأله را تلاش آمریکا برای ایجاد کریدورهای دیگر عنوان کرد و گفت: آمریکا در حال ایجاد یک کریدور دیگر است و بخشی از نفت از آن مسیر وارد میشود.
وی افزود: بخش دیگری از مسأله نیز به وابستگی کشورهای منطقه، مانند عراق، بحرین و قطر، به این تنگه مربوط است. درآمد این کشورها و صادرات نفت آنها به تنگه هرمز وابسته است و اگر این تنگه تحتالشعاع قرار بگیرد، این کشورها نیز متضرر خواهند شد.
قهرمان پور ادامه داد: در نهایت، ایران برای بستن این تنگه به نیروی نظامی نیاز دارد و از طرف دیگر آمریکا میتواند خط ساحلی ایران را هدف قرار دهد. بنابراین، به صورت طبیعی این اتفاق رخ میدهد و هرچه جلوتر برویم، اهرم تنگه هرمز و مسائل مختلف مربوط به آن ضعیفتر میشود.
افزایش قیمت نفت لزوماً به نفع ایران نیست
قهرمان پور در پاسخ به این پرسش که با توجه به عبور حدود یکپنجم نفت تجارتشده جهان از تنگه هرمز پیش از بحران اخیر، ادامه اختلال در این مسیر تا چه اندازه میتواند قیمت نفت را افزایش دهد و آیا افزایش قیمت نفت واقعاً برای ایران منفعت اقتصادی ایجاد میکند، گفت: پیشرانها یا متغیرهای مؤثر در قیمت نفت صرفاً یک متغیر نیستند.
وی افزود: میزان ذخایر، عرضه و تقاضا و عوامل مختلف دیگر در قیمت نفت مؤثر هستند. بنابراین باید توجه کنیم که افزایش بیش از حد قیمت نفت ممکن است به نفع ایران هم نباشد.
این کارشناس مسائل بینالملل در پاسخ به این پرسش که اگر آمریکا بتواند عبور بخش قابلتوجهی از کشتیها را بدون توافق مستقیم با ایران برقرار کند، آیا چیزی از اهرم هرمز برای تهران باقی میماند و آیا ایران ابزار جایگزین مؤثری دارد، گفت: در حوزه نفت، شاید آمریکا بتواند این مسئله را راحتتر حل کند و امکان عبور نفت را فراهم کند، اما موضوع انرژی در این منطقه بسیار مهم است.
وی افزود: یکی از چهار کشور اصلی صادرکننده LNG، قطر است و تنگه هرمز برای این کشور اهمیت بسیار زیادی دارد. بنابراین حتی اگر آمریکا بتواند مسئله نفت را حل کند، انتقال گاز، بهعلاوه مواد شیمیایی و آلومینیوم، همچنان با مشکلات خود مواجه خواهد بود.
قهرمان پور تصریح کرد: بنابراین تنگه هرمز، به رغم اینکه ارزش خود را تا حدی از دست میدهد، اما ارزش آن به صفر نمیرسد.
رای زنی عراقچی با کشورهای خلیج فارس
وی درباره رای زنیهای عراقچی با همتایان خود در کشورهای ششگانه حاشیه خلیج فارس و اینکه مذاکرات ممکن است بر چه مسائلی استوار باشد و آیا میتواند پیشزمینهای برای بازگشت به توافق اسلامآباد باشد، گفت: به نظر من، در راستای میانجیگری قطر میان ایران و آمریکا، ایران طرحی را آماده کرده تا به کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس ارائه دهد.
(این گفت و گو قبل از اعلام تعویق جلسه امروز انجام شده و چنان که در خبرها آمده به روز دیگری موکول شده).
قهرمان پور افزود: ایران در این طرح احتمالاً به کشورهای منطقه خواهد گفت اگر با آمریکا همکاری نکنند، ایران حاضر است با آنها همکاری کند و اهداف آنها را مورد حمله قرار ندهد.
وی ادامه داد: احتمالاً این طرح ناظر به همین مسأله است؛ یعنی اینکه یک سازوکار جمعی برای تنگه هرمز و خلیج فارس طراحی شود.
این کارشناس مسائل بینالملل گفت: البته این مسأله احتمالاً مقدمهای برای اقدامات بعدی است و باید دید واکنش کشورهای منطقه به پیشنهاد ایران چه خواهد بود.
وضعیت هرمز به چگونگی پایان بحران ایران و آمریکا بستگی دارد
قهرمان پور در پاسخ به این پرسش که در شش ماه آینده کدام سناریو محتملتر است؛ بازگشایی کامل تنگه هرمز، توافق موقت و کنترلشده درباره عبور کشتیها، ادامه وضعیت فرسایشی فعلی یا تشدید دوباره درگیری، گفت: وضعیت تنگه هرمز تا حد زیادی تابع نتیجه و چگونگی پایان یافتن بحران میان ایران و آمریکا خواهد بود.
وی افزود: اگر آمریکا دوباره حمله کند، احتمال دارد تنگه هرمز وضعیت فعلی خود را حفظ کند؛ یعنی نیمهباز باشد.
قهرمان پور ادامه داد: اگر توافقی صورت بگیرد و این توافق هم درباره تنگه هرمز و هم درباره مسئله هستهای باشد، آنوقت ممکن است تنگه باز شود.
این کارشناس مسائل بینالملل تصریح کرد: بنابراین فکر میکنم وضعیت تنگه هرمز تا حد زیادی وابسته به پایان جنگ ایران و آمریکا است.
قهرمان پور در پایان و در پاسخ به این پرسش که تنشهای ایران و آمریکا چگونه ممکن است خاتمه پیدا کند و آیا دو طرف با توجه به شرایط موجود میتوانند به میز مذاکره بازگردند، گفت: تهران و واشنگتن به میز مذاکره برمیگردند، اما این روند، روندی فرسایشی خواهد بود. به نظر من، در کوتاهمدت یا میانمدت، این بحران ادامه خواهد داشت.