ایران پرسمان - آرمان ملی / سفر علی الزیدی نخستوزیر عراق، به عربستان سعودی و کویت را باید در چارچوب تحولات اخیر منطقه، بهویژه جنگ یمن و عربستان، تحلیل کرد. با توجه به ساختار اجتماعی عراق، هر اتفاقی که در منطقه عربی رخ دهد، طبیعتاً تأثیر خود را بر جامعه عراق بر جای خواهد گذاشت.
همبستگی بخش عمدهای از مردم عراق با مردم یمن در ارتباط با جنگ عربستان علیه انصارا...، مجموعهای از تحرکات را در عراق رقم زده است. در همین راستا، بسیاری از جنبشها و جریانهای مردمی عراق، از جمله الحشد الشعبی، جنبش نجباء و حزبا...، با انصارا... اعلام همبستگی کردهاند. از آنجا که میان مردم عراق و یمن پیوندهای قبیلهای، عاطفی و مذهبی وجود دارد، طبیعی است که حملات عربستان به یمن بر جامعه عراق نیز تأثیر بگذارد.
در چنین شرایطی، این احتمال وجود دارد که در پی جنگ عربستان و یمن، نوعی قطببندی جدید در عراق شکل بگیرد. از این رو، عربستان بهشدت نگران است که دامنه جنگ یمن به عراق نیز کشیده شود و قبایل عراقی در قالب همبستگی با مردم یمن، به حمایت از آنها روی آورند و حالا چنین وضعیتی میتواند دامنه جنگ را به سایر بخشهای منطقه عربی گسترش دهد.
بنابراین، به نظر میرسد نخستوزیر عراق در جریان این سفر تلاش خواهد کرد به مقامهای عربستان اطمینان دهد که اوضاع عراق تحت کنترل است. با توجه به اینکه فراکسیونهای پارلمان عراق نیز در قبال حملات عربستان به انصارا... موضعگیری کردهاند، ادامه جنگ میان عربستان و یمن میتواند زمینه گسترش تنشها و ورود مردم عراق به این منازعه را فراهم کند.
از همین رو، الزیدی احتمالاً تلاش خواهد کرد پیشنهادهایی را برای میانجیگری میان یمن و عربستان به دولت عربستان ارائه دهد. از آنجا که عراق بخشی از ساختار جهان عرب است و از اعضای فعال اتحادیه عرب به شمار میرود، میتواند در حل اختلافات و مشکلات میان یمن و عربستان نقش تأثیرگذاری ایفا کند.
در خصوص کویت نیز باید به وجود مرزهای مشترک میان دو کشور و نگاه منفی بخشی از جامعه کویت به عراق پس از اشغال این کشور در سال ۱۹۹۰ از سوی رژیم بعث عراق توجه داشت. در چنین شرایطی، طبیعی است که الزیدی تلاش کند فصل تازهای در روابط و مناسبات میان دو ملت عراق و کویت بگشاید.
او همچنین میکوشد به مردم و دولت کویت اطمینان دهد که عراق خواهان برقراری روابطی قابل قبول و مبتنی بر منافع دوجانبه با کویت است. بر این اساس، به نظر میرسد این سفر از اهمیت زیادی برخوردار باشد و بیش از هر چیز، در چارچوب مناسبات جهان عرب و گفتوگوهای عربی دوجانبه قابل تحلیل و ارزیابی است.
اینکه آیا عربستان سعودی و کویت در جریان سفر الزیدی به او در قبال ایران و روابطش با تهران فشار وارد کنند تا در سیاستهای بغداد تجدیدنظر کند، موضوعی است که باید گفت این احتمال وجود دارد که چنین پیشنهادی در ازای ارائه برخی مشوقهای مالی مطرح شود.
با این حال، روابط عراق و ایران صرفاً در اختیار دولت عراق نیست و سایر جریانهای مؤثر در ساختار حاکمیت این کشور، از جمله پارلمان عراق، نیز در تعیین جهتگیریهای مربوط به این روابط نقش دارند. از همین رو، پیشنهادهای احتمالی عربستان و کویت برای کاهش سطح مناسبات میان عراق با ایران، چندان نمیتواند برای الزیدی قابل پذیرش باشد؛ زیرا او نمیتواند روابط عراق با عربستان و کویت را بهگونهای تنظیم کند که به تضعیف مناسبات این کشور با ایران بینجامد. در واقع، چنین رویکردی با توجه به ساختار سیاسی عراق و تعدد جریانهای مؤثر در تصمیمگیریهای این کشور، بهسادگی امکانپذیر نیست.