ایران پرسمان

آخرين مطالب

درباره معروفی بلخی خردنامه

درباره معروفی بلخی
  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - ایرنا /معروفی بلخی یکی از چهره‌های درخشان و ماندگار ادبیات و حوزه شعر در دوره سامانیان به شمار می‌رفت که در شعر عربی و پارسی استاد بوده و غزل‌های لطیفی از خود به یادگار گذاشته است، همچنین در هزل و هجو نیز اشعاری زیبا دارد.
دوره سامانیان یکی از تاثیرگذارترین دوره های ادبی تاریخ ایران به شمار می‌رود، کثرت شعر و تعدّد آثار گویندگان یکی از خصائص عمده و متفاوت این عهد نسبت به سایر برهه های تاریخ ایران است. یکی از مهم ترین دلایل زیاد بودن شاعران و رواج روزافزون شعر در دوره سامانیان را باید تشویق بی‌مانند شاهان نسبت به شعرا و نویسندگان دانست. از دیگر دلایل آن می‌توان به تعقیب فکر استقلال ادبی ایرانیان و دنبال کردن نظر یعقوب بن لیث در این زمینه اشاره کرد.
همچنین شاعران این عهد برای آموختن زبان دری و آگاهی از رموز آن به تحصیل و ممارست بسیار کمتر حاجت داشتند و خلاف سخنورانی بودند که مانند شاعران سده ششم در عراق و آذربایجان و دیگر نواحی برای اطلاع از دقایق زبان پارسی دری به مطالعه و دقت در دیوان های شاعران خراسان و ماوراء النهر نیاز داشتند.
در این دوره بسیاری از آثار و اشعار شاعران طی حمله‌ها و حوادث طبیعی از میان رفته است اما از مضمون و اشارات همین ابیات باقی‌مانده متوجه رفاه و آسایش و جایگاه اجتماعی رفیع شاعران در این عهد می‌شویم. حضور شاعران در دربارها، دریافت جایزه‌ها و صله‌های متعدد از شاهان، حمایت شاهان از شعر فارسی و سفارش تدوین برخی منظومه‌ها از سوی شاهان، نشان از این امر دارد. یکی از چهره‌های تاثیرگذار و ماندگار در حوزه ادبیات و شعر در این دوره معروفی بلخی است که در مورد زندگی نامه و اشعار وی کمتر پرداخته شده است در ادامه به معرفی این شاعر خوش ذوق می‌پردازیم:
زندگی‌نامه
ابو عبد اللّه محمّد بن حسن معروفی بلخی در 325قمری در بلخ دیده به جهان گشود. معاصر و مصاحب رودکی بود و رودکی او را به گرویدن به اهل بیت (ع) سفارش کرد. این شاعر از سرآمد شعرای ایران، رودکی سمرقندی چنین حکایت کرده است:
از رودکی شنیدم استاد شاعران
کاندر جهان به کس مگرو جز به فاطمی.
تالیفات و درون مایه اشعار
معروفی بلخی در سرودن غزل و قصیده و مثنوی مهارت داشت. از آثارش می توان به دیوان وی اشاره کرد. از شعر های او حدود 55 بیت از غزل و قطعه و مفردات به جا مانده است، همچنین از برخی ابیات او چنین برمی آید که هزل و هجو نیز می سروده است. این شاعر و متکلم برجسته در اشعار خود امیر رشید عبد الملک بن نوح از امرای سامانی را مدح گفته است و در شعر عربی و پارسی استاد بوده و غزل های لطیف از خود برجای گذاشته است. مضامین ساده و بکر، توجه به طبیعی بودن تشبیهات، توصیفات طبیعی و منطبق بر عالم خارج، سعی در جستن مطالب تازه و بدیع و متنوع، عدم استعمال اصطلاحات علمی در شعر، خالی بودن شعر از کلمات مشکل عربی و حتی کم بودن لغات عربی، حفظ بسیاری از لغات کهنه لهجه دری، کوتاه بودن اوزان و بحور شعر از مشخصه های شعری بلخی و دیگر شاعران دوره سامانی است. در واقع در شعر فارسی سده چهارم به طور کلی به ندرت می توان اثر یأس و نومیدی یافت. شعر این دوره پر از نشاط روح و غرور ملی و اندیشه حماسی و خوشبینی و آزادمنشی است.
در اشعار وی تعداد لغات عربی را به نسبت محسوسی کمتر و غلبه لغات اصیل پارسی و حتی نفوذ زبان پهلوی را در آن بیشتر می‌بینیم، به طور کلی شاعران و نویسندگان این عهد کمتر تحت نفوذ قواعد دستوری زبان عربی بودند و قواعد زبان پارسی را بیشتر رعایت می‌کردند، برای نمونه کمتر وزن‌های جمع عربی و ترکیب‌های تازی را در متن‌های بلخی می بینیم. مهارت گویندگان و قدرت آنان در تلفیق کلام و بیان مضامین و افکار بدیع و فصاحت خود از مسایل بسیار مهم و قابل توجّه در این عهد است، چنانکه شاعران این دوره همواره سرمشق سخنوران بعدی بوده‌اند.
از اشعار اوست:
این دل مسکین من اسیر هوا شد پیش هزاران هزار گونه بلا شد
جادوکی بند کرد و حیلت بر ما بندش بر ما برفت و حیله روا شد
حکم قشا بود و این ضا به دلم بر محکم از آن شد که یار یارِ قضا شد
هرچه بگویم ز من، نگر که نگیری عقل جدا شد زمن که یار جدا شد.
دوست با قامت چون سرو به من بر بگذشت تازه گشتم چو گل و تازه شد آن مهر قدیم
می بر ساعدش از ساتگنی سایه فکند گفتنی از لاله پشیزیستی بر ماهی شیم
و آن دو زلفین بر آن عارض او گویی راست به گا سوری بر غالیه بفشاند نسیم
گشن و برگشت سیه جعد چو عین اندر عین تاب بر تاب سیه زلف چو جیم اندر جیم
از دیگر اشعار وی می توان به این ابیات اشاره کرد:
این رنج من هرآیینه یک روز بر دهد
ایزد مرا بدان لب ِ تو بر ظفر دهد
میر ِ مرا سه بوسه دهد خوشتر آیدم
بهتر از آنکه میرم و صد بدره زر دهد
گر یک شبی ببینمش اندر کنار ِ خویش
خوشتر از آنکه شاهم، ملک ِ خزر دهد

لینک کوتاه:
https://www.porsemannews.ir/Fa/News/308642/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

بلایی که نوشابه بر سر کبد گاو می‌آورد

انتقام جویی داماد با شلیک گلوله به دوستش

حقایقی جالب درباره مردم ژاپن که نمی‌دانستید

روش ساخت مدال‌های المپیک از مواد بازیافتی گوشی‌های هوشمند

خونتون رو سر چهارراه نسازید!

ماجرای جالب تمساح مرموزی که قتل عام می‌کند

لحظات تماشایی از تخریب دقیق چهار برج خنک کننده

ورود مهمان خطرناک به داخل خانه، صاحبخانه را شوکه کرد!

دستشویی عمومی با دیوارهای شیشه‌‌ای!

رکوردشکنی زن آفریقایی با به دنیا آوردن 9 قلو

علاقه اورانگوتان به عینک آفتابی!

باغ وحشی که در آن انسان‌ها در قفس هستند

نوجوانی با یک بیماری نادر که گوشت بدنش را می‌خورد

قوانینی که کودکان خاندان های سلطنتی دنیا باید رعایت کنند

حکمت/ رباخواری که نام ربا را عوض می کند

داستانک/ بهترین و بدترین

تیر سبز برساوشی و کمان کهکشان

کمک به درمان سرطان پروستات با هدف قرار دادن یک پروتئین

کرونا موجب زایمان زودهنگام و مرده‌زایی نمی‌شود

ورود جهاد دانشگاهی به حوزه استراتژیک تولید بذرهای هیبرید

روش "اراتوستن" برای اثبات کروی بودن زمین

سقوط به درون لایه های زحل

واکسن‌ها کار می‌کنند حتی اگر افرادی بعد از واکسینه شدن باز هم مبتلا شوند

تجربه سالمندان از احساس ناهنجار "طردشدگی"

ما انسان‏‌ها جانورانی ناکاملیم که خود را با فرهنگ تکمیل می‌‏کنیم

بخشی از کتاب/ جز مرگ چیز دیگری از زندگی نمیشناسم

شعر خوانی زیبای هوشنگ چالنگی/ ریزش باران تنهایی را می خواند

درباره ابوالفضل بلعمی

الیف شافاک: همواره به موروثی بودن درد باور داشته‌ام

کتاب‌خوان‌ترین کشورها کدومان؟

اسم من دیوار است در خیابانی عمومی قرار دارم

معرفی "وودی آلن" به بهانه‌ی انتشار چاپ نوزدهم کتاب "مرگ در می‌زند"

مسکو: اطلاعات درباره حمله به کشتی «مرسر استریت» متناقض و برپایه حدس و گمان است

شاکری: فسادستیزی و شفافیت از ویژگی‌های زاکانی است

رییس جمهور عراق راهی ایران شد

رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس روحانی را مقصر ناکامی برجام دانست

نخست وزیر ارمنستان وارد تهران شد

شیخ «نعیم قاسم» وارد تهران شد

آغاز مراسم تحلیف منتخبان ششمین دوره شورای شهر تهران

اولیانوف: ایران بعد از لغو تحریم‌ها می‌تواند در تثبیت بازار نفت سهم داشته باشد

ورود نخست وزیر الجزایر به تهران

نشریه هیل: زیرساخت‌های هسته‌ای ایران را قطعه قطعه کنید!

رئیس پارلمان اقلیم کردستان وارد تهران شد

اشرف غنی وارد تهران شد

مطالبه‌گری جدی مجلس از دستگاه‌های رسانه‌ای و تبلیغاتی کشور

رئیس مجلس دومای روسیه وارد تهران شد

اشاره تلویحی چمران به انتخاب زاکانی برای شهرداری تهران

آرزوی موفقیت رئیس جمهور ایتالیا برای رئیسی

مقام وزارت امور خارجه: آمریکای واقعی دست تیم بایدن نیست و نخواهد بود

چالش های داخلی و خارجی رئیسی؛ همه چیز به رفع تحریم ها وابسته است؟