ایران پرسمان - ایسنا /گاهی به نظر میرسد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با دشمنانش بهویژه آنهایی که سلاح هستهای دارند، مهربانانهتر از قدیمیترین دوستانش رفتار میکند. این عدم قابلیت اطمینان آمریکا، با سوق دادن متحدان به سمت تامین امنیت خودشان، خطر تشویق گسترش تسلیحات هستهای را به همراه دارد.
واشنگتن پست در گزارشی نوشت: وقایع اخیر این وضعیت را برجسته کرد؛ ترامپ در واشنگتن فرش قرمز برای شی جینپینگ، رئیسجمهور چین پهن کرد، در حالی که همچنان فروش یک بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری به تایوان را معلق نگه داشته است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده اعلام کرد که ترامپ از ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه برای شرکت در اجلاس گروه ۲۰ در ماه دسامبر در فلوریدا دعوت کرده است. همچنین ترامپ تمایل خود را برای خرید پتاس که مادهای حیاتی در تولید کود است، از بلاروس به جای کانادا ابراز کرد.
ترامپ سهشنبه گذشته با اعلام حمایت از ممنوعیت صادرات گازوئیل آمریکا، مقامات اتحادیه اروپا را غافلگیر کرد. نکته کنایهآمیز اینجاست که ترامپ سال گذشته اروپاییها را ترغیب کرده بود تا خرید بیشتری انجام دهند و تهدید کرده بود که در صورت عدم انجام این کار، تعرفههایی وضع خواهد کرد. اما اکنون، با نزدیک شدن به فصل زمستان و نگرانی از انتخابات میاندورهای آمریکا، ترامپ به قطع عرضه سوخت به اروپاییها تهدید میکرد. به نظر میرسد وزرای کابینه، دولت واشنگتن را از این اقدام منصرف کردند، اما پیامی که به بروکسل مخابره شد این بود که اروپا نمیتواند روی تحویل گازوئیل آمریکا حساب باز کند.
در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، ترامپ توافقنامهای را با رهبران دانمارک و گرینلند امضا کرد تا حقوق امنیتی گستردهتری را برای ایالات متحده در این جزیره واقع در قطب شمال فراهم کند. این توافق تفاوت چندانی با وضعیت موجود پیش از تهدید ترامپ در ماه ژانویه مبنی بر الحاق خاک این عضو ناتو به آمریکا ندارد. آن قدرتنمایی بیحاصل باعث شد اروپا برای دفاع از جزیره در صورت حمله احتمالی آمریکا، نیروهای خود را به سرعت بسیج کند.
در مورد تایوان، خوشبختانه به نظر میرسد ترامپ در جریان سفر رسمی شی، هیچ امتیازی نداده است؛ هرچند ترامپ در سفر ماه مه خود به چین، این جزیره آسیایی را «یک اهرم چانهزنی بسیار خوب» توصیف کرده بود. چین مشتاق است که آمریکا موضع بیطرفانه خود را در قبال تایوان کنار بگذارد و آشکارا با استقلال این قلمرو خودمختار مخالفت کند. ترامپ هنوز تا آن مرحله پیش نرفته است، با این حال تاخیر در ارسال محمولههای تسلیحاتی به تایوان همچنان ادامه دارد. در تایپه نگرانیها رو به افزایش است که اگر همسایه بزرگترش به آن حمله کند، ممکن است ایالات متحده به یاریاش نیاید.
تایوان در مورد تداوم تعهدات آمریکا به ویژه با توجه به مصرف سریع و گسترده ذخایر تسلیحاتی واشنگتن در جنگ علیه ایران تنها نیست. تشویق متحدان به تقویت توان خود و اتکای بیشتر به خویشتن که آمریکا سالهاست بر آن تاکید داشته، امری مطلوب است؛ اما دامن زدن به تردیدهای آنان درباره میزان استقامت و تعهد آمریکا، اعتبار این کشور را تضعیف میکند.
کره جنوبی در ماه اوت، زمانی که ترامپ بهطور ناگهانی دستور کاهش قابلتوجه رزمایشهای نظامی مشترک برنامهریزیشده را صادر کرد، غافلگیر شد؛ ترامپ مدعی بود که این رزمایشها پیامی «خصمانه» به پیونگیانگ مخابره میکنند. ظاهرا ترامپ از اینکه کره جنوبی در جنگ علیه ایران از آمریکا حمایت نکرده بود نیز ناراحت بود. رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده است که قصد دارد پیش از پایان سال جاری با کیم جونگاون، رهبر کره شمالی، دیدار کند.
نتیجه تمام این تحولات، افزایش حمایت عمومی در کره جنوبی از ساخت زرادخانه هستهای مستقل بهجای تکیه بر چتر هستهای آمریکا برای بقا بوده است. این بحث از حاشیه به جریان اصلی افکار عمومی راه یافته است. نظرسنجیهای امسال نشان میدهد که نزدیک به ۷۰ درصد از مردم کره جنوبی از ساخت سلاح هستهای حمایت میکنند.
عربستان سعودی نیز در سایه نگرانیهای فزاینده مبنی بر اینکه نمیتوان روی آمریکا حساب کرد، در حال بررسی گزینه هستهای شدن است. اوایل همین ماه، پس از آنکه نیروهای مقاومت یمن موسوم به انصارالله یک خط لوله حیاتی نفت عربستان را بمباران کردند، محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان از ترامپ خواست تا حملات هوایی علیه این نیروهای یمنی را آغاز کند؛ اما ترامپ از مداخله خودداری کرد. روزنامه «واشنگتن پست» روز جمعه گزارش داد که نهادهای اطلاعاتی آمریکا برآورد میکنند که عربستان سعودی گزینه توسعه برنامه تسلیحات هستهای را رد نکرده است.
سعودیها هماکنون در حال اتخاذ تدابیر احتیاطی و ایجاد گزینههای جایگزین هستند؛ گواه این امر، توافق مکه با پاکستان و ترکیه در ماه گذشته است.
هیچ یک از متحدان آمریکا آشکارا از این شراکت دست نمیکشند و همچنان بر استحکام آن تاکید دارند، اما برخی بهوضوح به دنبال گزینههای پشتیبان و جایگزین هستند. روابط دوستانه و صمیمانه ترامپ با شی جینپینگ نیز به کاهش این نگرانیها کمکی نمیکند. چین هیچ ابایی از ابراز تمایل خود برای جایگزینی ایالات متحده به عنوان قدرت برتر جهان ندارد. ادعاهایی مطرح شده مبنی بر اینکه پکن با ارسال اطلاعاتی به ایران به هدفگیری پایگاههای آمریکا در اردن کمک کرد اما ایران این ادعا را رد میکند. در داخل نیز، چین در حال گسترش زرادخانه هستهای و افزایش تعداد کلاهکهای خود است.
به نظر میرسد مهمترین دستاورد سفر «شی» تمدید دوماهه آتشبس تجاری تا ۱۰ ژانویه بوده است.
ترتیبات جدید امنیتی جهانی و ائتلافهای منطقهای میتوانند دامنه نفوذ جهانی آمریکا را گسترش دهند. اما شبکههایی که صرفا بر پایه هراس از عقبنشینی آمریکا شکل میگیرند، این خطر را به همراه دارند که آمریکا را منزویتر کرده و شمار دوستانش را کاهش دهند. آنها همچنین نشاندهنده کاهش اعتماد به چیزی هستند که یکی از بزرگترین نقاط قوت آمریکا بوده یعنی اعتبار و پایبندیاش به حرف و تعهداتش.