ایران پرسمان - رئیس بنیاد ملی علم ایران گفت: محققان ایرانی پس از بازگشت به کشور باید بتوانند فعالیت‌های علمی خود را ادامه دهند و ما وظیفه داریم ابزارها و امکانات لازم را در اختیارشان قرار دهیم.
محمدرضا هرمزی‌نژاد رئیس بنیاد ملی علم ایران و استاد تمام دانشگاه صنعتی شریف در بخش دوم گفتگوی خود با خبرنگار مهر، با اشاره به برنامه بنیاد برای تقویت زیرساخت‌های پژوهشی اظهار کرد: در این زمینه برنامه‌ای داریم که بر اساس آن، بنیاد ملی علم ایران با همکاری سازمان برنامه و بودجه، منابعی را برای تزریق به زیرساخت‌های پژوهشی اختصاص دهد. در این زمینه جلسات متعددی با سازمان برنامه و بودجه داشته‌ایم و برای پیگیری همین موضوع نیز به این سازمان مراجعه می‌کنم. موافقت‌های لازم انجام شده و دستورهای مربوط نیز صادر شده است، اما اکنون در حال پیگیری سازوکار تخصیص منابع هستیم تا بتوانیم خرید تجهیزات آزمایشگاهی را پیش ببریم. این منابع برای خرید تجهیزات و همچنین توسعه آزمایشگاه‌های ملی در نظر گرفته شده‌اند؛ آزمایشگاه‌هایی که مورد تأیید وزارت علوم و معاونت علمی هستند.
هرمزی‌نژاد درباره نحوه حمایت از این آزمایشگاه‌ها گفت: این برنامه به‌صورت فازبندی‌شده پیش می‌رود. تعداد پیشنهادهایی که از سوی وزارت علوم برای ایجاد و حمایت از این آزمایشگاه‌ها ارائه شده، زیاد است، اما طبیعتاً با توجه به اینکه این دو همت اعتبار برای همه آن‌ها کافی نیست، اگر بخواهیم منابع را میان تمام پیشنهادها تقسیم کنیم، سهم هرکدام آن‌قدر کم می‌شود که عملاً ارزش و اثربخشی لازم را نخواهد داشت. به همین دلیل، در فاز نخست قرار است از تعدادی از این آزمایشگاه‌ها حمایت کنیم. سازمان برنامه و بودجه نیز در موضوع توسعه زیرساخت‌های پژوهشی همکاری دارد و پیگیری‌های لازم برای تخصیص منابع در حال انجام است.
آزمایشگاه‌های ملی باید به تمام بدنه علمی کشور خدمات ارائه کنند
هرمزی‌نژاد با اشاره به یکی از الزامات اصلی حمایت از آزمایشگاه‌های ملی اظهار کرد: نکته دیگری که دکتر افشین و سازمان برنامه و بودجه بر آن تأکید دارند، این است که آزمایشگاه‌های ملی باید وظیفه ارائه خدمات به تمام کشور را بر عهده داشته باشند. به این معنا که پژوهشگری که در خارج از مراکز اصلی علمی کشور فعالیت می‌کند نیز باید بتواند از خدمات این آزمایشگاه‌ها استفاده کند. حتی ممکن است برخی از این آزمایشگاه‌های ملی در مناطق خارج از مرکز مستقر باشند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران ادامه داد: سازوکار حمایتی مرحله دوم به این موضوع بستگی دارد که آزمایشگاه‌های ملی تا چه اندازه خدمات ارائه کرده‌اند. یکی از معیارهای ارزیابی ما برای حمایت مجدد از این آزمایشگاه‌ها، میزان خدماتی است که به بدنه علمی کشور ارائه می‌کنند.
وی با بیان اینکه این برنامه در حال اجراست، تصریح کرد: با این حال، معتقدم منابع اختصاص‌یافته کافی نیست و باید چندین برابر این میزان اعتبار به این حوزه اختصاص داده شود.از نظر من، تأمین منابع برای تجهیزات آزمایشگاهی باید حتی‌الامکان بر مبنای ارز و نه صرفاً ریال باشد؛ زیرا شرایط اقتصادی و افزایش قیمت‌ها باعث شده است ارزش اعتبارات ریالی به‌سرعت کاهش پیدا کند.
تورم، قدرت خرید اعتبارات پژوهشی را کاهش داده است
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به تأثیر تورم بر اعتبارات پژوهشی گفت: این مسئله را اکنون در بنیاد ملی علم ایران نیز به‌وضوح مشاهده می‌کنم. امسال برای طرح‌های عادی، در ابتدای سال حدود ۵۰۰ میلیون تومان در نظر گرفته شد و بعد نیز با افزایش اعتبار، مبلغ به حدود ۷۰۰ میلیون تومان رسید. در فروردین امسال، اختصاص ۷۰۰ میلیون تومان اعتبار مبلغ بدی نبود، اما اکنون شرایط تغییر کرده است. واقعاً نمی‌دانم با این میزان تورم باید چه کار کنیم؛ زیرا اعتبارات در ابتدای سال تعیین می‌شوند، اما چند ماه که می‌گذرد، ارزش واقعی آن‌ها کاهش پیدا می‌کند و عملاً قدرت خرید اولیه را ندارند.به همین دلیل، برای موضوع تجهیزات باید حتماً سازوکار حمایتی متناسب و چندلایه‌ای داشته باشیم.
وی در ادامه و در پاسخ به پرسشی درباره سهم تجهیزات ساخت داخل در تأمین نیازهای آزمایشگاهی و پژوهشی کشور اظهار کرد: در زمینه ساخت داخل نیز باید به ظرفیت‌ها و محدودیت‌ها توجه کنیم. تولیدات داخلی تا حدی می‌توانند نیازهای کشور را تأمین کنند، اما اینکه چه میزان از نیازها را پوشش می‌دهند، موضوعی است که اکنون آمار دقیقی درباره آن ندارم. وقتی قرار است کارهای تحول‌آفرین انجام دهیم، باید با پیشرفته‌ترین فناوری‌های روز دنیا کار کنیم و تجهیزاتی که وارد آزمایشگاه‌ها می‌شوند، باید در سطح و تراز موردنیاز این پژوهش‌ها باشند.
وی با تأکید بر ارزش اقدامات انجام‌شده در حوزه ساخت داخل افزود: اتفاقاتی که در این حوزه رخ می‌دهد، بسیار ارزشمند است؛ زیرا به پرورش تیم‌هایی کمک می‌کند که بتوانند دستگاه‌های پیشرفته و فناوری‌های سطح بالا را در داخل کشور تولید کنند، اما این موضوع به معنای آن نیست که تمام نیازهای پژوهشی کشور الزاماً از طریق تولیدات داخلی تأمین خواهد شد. باید بهترین امکانات را برای محققان و پژوهشگران کشور فراهم کنیم؛ چراکه ظرفیت علمی موجود در دانشگاه‌های ایران بسیار فراتر از اعتبارات فعلی اختصاص‌یافته به پژوهش است. بودجه‌ای که امروز برای پژوهش در نظر گرفته می‌شود، متناسب با ظرفیت دانشگاه‌ها و توانمندی نیروهای علمی کشور نیست. به تعبیر دیگر، اگر امکانات لازم فراهم باشد، پژوهشگران ایرانی توانایی‌های بسیار بالایی دارند و می‌توانند در عرصه‌های علمی بین‌المللی بدرخشند.
هرمزی‌نژاد با اشاره به توانمندی پژوهشگران ایرانی در دانشگاه‌های معتبر جهان، اظهار کرد: برای نمونه، یکی از دانشجویان کارشناسی من که حدود شش ماه پیش برای ادامه فعالیت علمی به دانشگاه کمبریج رفت، پس از مدتی استاد میزبانش در پیامی از توانمندی علمی او ابراز شگفتی کرد و از من پرسید که چنین استعداد ارزشمندی را از کجا معرفی کرده‌ام. این دانشجو پیش از سفر به کمبریج در آزمایشگاه ما فعالیت کرده و حتی یک مقاله علمی نیز منتشر کرده بود، اما پس از حضور در آن دانشگاه توانست در سطح پژوهشگران همان مرکز علمی فعالیت کند.
وی ادامه داد: نمونه‌های مشابهی از حضور و درخشش دانشجویان ایرانی در دانشگاه‌هایی مانند هاروارد و ام‌آی‌تی نیز وجود دارد. این موضوع نشان می‌دهد که مشکل اصلی، کمبود استعداد و توان علمی در کشور نیست، بلکه فراهم نبودن امکانات و زیرساخت‌های لازم برای شکوفایی این ظرفیت‌هاست.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به مهاجرت برخی پژوهشگران جوان گفت: بسیاری از دانشجویان و محققان ما ایده‌ها و رویاهای علمی دارند که امکان اجرای آن‌ها را در داخل کشور پیدا نمی‌کنند؛ به همین دلیل برای تحقق این ایده‌ها راهی دانشگاه‌ها و مراکز علمی خارج از کشور می‌شوند. ممکن است برخی از آن‌ها پس از مدتی بازگردند و برخی نیز در خارج از کشور بمانند.
حقوق یک استاد دانشگاه در ایران با نرخ ارز فعلی حدود ۲۰۰ دلار است
هرمزی‌نژاد با اشاره به فاصله درآمد اعضای هیئت علمی در ایران و دانشگاه‌های معتبر خارجی، تصریح کرد: وقتی حقوق یک استاد دانشگاه در ایران با نرخ ارز فعلی حدود ۲۰۰ دلار است، طبیعی است که انتظار داشته باشیم فردی که در یک دانشگاه خارجی ماهانه شش تا هفت هزار دلار درآمد دارد، به‌راحتی به کشور بازگردد، واقع‌بینانه نباشد. مگر اینکه انگیزه‌های بسیار قوی و علاقه شخصی به ماندن در کشور داشته باشد؛ همان‌طور که بسیاری از ما با وجود همه دشواری‌ها در ایران مانده‌ایم.
وی تأکید کرد: با وجود این شرایط، نمی‌توان متوقف ماند. ما به آینده امیدواریم و معتقدیم حال جامعه علمی کشور باید بهتر از وضعیت فعلی باشد؛ چراکه پژوهش با نشاط و آرامش جامعه دانشگاهی ارتباط مستقیم دارد. اگر گرنت‌های پژوهشی نیز متناسب با نیازها و ظرفیت‌های محققان نباشند، نمی‌توان انتظار داشت پژوهش‌های بزرگ و تحول‌آفرین شکل بگیرند. ما در بنیاد ملی علم ایران نخستین گام را در این مسیر برداشته‌ایم و آقای دکتر افشین نیز حمایت کامل و جدی از این برنامه دارند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به تفاوت گرنت‌های جدید با حمایت‌های معمول پژوهشی اظهار کرد: نمی‌توان با همان انتظاراتی که از یک گرنت ۱۰۰ یا ۱۵۰ میلیون تومانی داریم، از پژوهشگری که قرار است ۳۰ تا ۴۰ میلیارد تومان اعتبار دریافت کند، خروجی مطالبه کنیم. متقاضیان باید بدانند وارد چه سطحی از فعالیت پژوهشی می‌شوند و چه مسئولیت و انتظاراتی در این مسیر وجود دارد. پژوهشگرانی که وارد عرصه پژوهش‌های اکتشافی و تحول‌آفرین می‌شوند، باید از میان افراد برجسته‌ای باشند که در لایه‌های پایین‌تر حمایت پژوهشی نیز عملکرد موفقی داشته‌اند.
وی با بیان اینکه حمایت از پژوهشگران جوان نیز در طراحی این برنامه مورد توجه قرار گرفته است، گفت: آقای دکتر افشین تأکید ویژه‌ای بر حمایت از همکاران جوان دارند؛ زیرا برخی از پژوهشگران جوان، به‌ویژه افرادی که در دوره دکتری مقالات علمی بسیار ارزشمندی منتشر کرده‌اند، از ایده‌های نو و ظرفیت بالایی برخوردارند. این افراد پس از بازگشت به کشور باید بتوانند فعالیت‌های علمی خود را ادامه دهند و ما وظیفه داریم ابزارها و امکانات لازم را در اختیارشان قرار دهیم.
هرمزی‌نژاد با اشاره به اهمیت ارتباطات علمی بین‌المللی خاطرنشان کرد: این ارتباطات نباید یک‌طرفه باشد؛ بلکه باید شرایطی فراهم کنیم که دانشمندان و پژوهشگران برجسته خارجی نیز بتوانند به کشور رفت‌وآمد داشته باشند و تعاملات علمی میان دانشگاه‌های ایران و مراکز پیشرو جهان دوباره تقویت شود.
حمایت ویژه از دانشگاه‌های مأموریت‌گرا برای حل مسائل منطقه‌ای و ملی
وی در ادامه، در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط گرنت‌های بنیاد با نیازهای صنعت و دستگاه‌های اجرایی، اظهار کرد: اگرچه مأموریت اصلی بنیادهای علم در دنیا، حمایت از پژوهش‌های بنیادی و مراحل اولیه آمادگی فناوری (TRL) است، اما در بنیاد ملی علم ایران نگاه ویژه‌ای نیز به حل مسائل کشور، مسائل منطقه‌ای و نیازهای دستگاه‌های اجرایی داریم.
هرمزی‌نژاد با اشاره به اجرای برنامه حمایت از دانشگاه‌های مأموریت‌گرا گفت: در این برنامه، دانشگاه‌ها باید متناسب با ظرفیت‌ها، مزیت‌ها و نیازهای منطقه‌ای خود، مأموریت مشخصی تعریف کنند و بنیاد نیز گرنت‌های ویژه‌ای را برای حمایت از این مأموریت‌ها اختصاص می‌دهد. در واقع، صرف تعیین مأموریت برای دانشگاه‌ها کافی نیست و باید منابع مالی و زیرساخت‌های لازم نیز برای اجرای آن فراهم شود.
وی با بیان اینکه دانشگاه‌های مختلف کشور مأموریت‌های متنوعی را تعریف کرده‌اند، افزود: برای مثال، برخی دانشگاه‌های مناطق شرقی کشور، از جمله دانشگاه بیرجند و دانشگاه‌های خراسان شمالی و جنوبی، با توجه به ظرفیت‌های معدنی منطقه، بر تکمیل زنجیره ارزش معادن تمرکز کرده‌اند. در دانشگاه بیرجند، موضوعاتی مانند زنجیره ارزش بنتونیت و همچنین زنجیره ارزش محصولات کشاورزی نظیر زرشک و زعفران در اولویت قرار گرفته است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران ادامه داد: دانشگاه دامغان نیز با توجه به ظرفیت‌های منطقه، موضوع پسته را در زمره مأموریت‌های خود قرار داده است. دانشگاه گیلان نیز تکمیل زنجیره ارزش محصولاتی مانند کیوی را دنبال می‌کند. با توجه به ظرفیت صادراتی کیوی ایران و افزایش تقاضا در بازارهایی مانند روسیه و کشورهای شمالی، این موضوع می‌تواند از نظر اقتصادی و کشاورزی اهمیت زیادی داشته باشد.
وی با اشاره به مأموریت دانشگاه‌های پیشرو در حوزه فناوری‌های آینده گفت: نمی‌توان از تمام دانشگاه‌ها انتظار داشت که صرفاً بر حل مسائل منطقه‌ای متمرکز شوند. دانشگاه‌های پیشرو باید در کنار مسائل جاری، به موضوعات راهبردی و فناوری‌های آینده، از جمله کوانتوم و هوش مصنوعی نیز توجه کنند. دانشگاه‌هایی مانند صنعتی شریف، صنعتی امیرکبیر و دانشگاه تهران در این زمینه ظرفیت‌های قابل‌توجهی دارند و دانشگاه‌های دیگری مانند فردوسی مشهد نیز در حال حرکت به سمت تعریف مأموریت‌های تخصصی هستند.
هرمزی‌نژاد با اشاره به ظرفیت دانشگاه‌های علوم پزشکی در حل مسائل منطقه‌ای اظهار کرد: در سفر به خوزستان مشاهده کردیم که دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز با توجه به افزایش موارد ابتلا به تالاسمی در منطقه، نیازمند پژوهش‌های تخصصی و حمایت‌های ویژه در این حوزه است. همچنین دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر می‌تواند با تمرکز بر اقتصاد دریامحور، در پاسخ به نیازهای کشور در این زمینه نقش‌آفرینی کند.
وی افزود: دانشگاه هرمزگان نیز با توجه به ظرفیت‌های استان، می‌تواند در حوزه اقتصاد دریامحور و فناوری‌های مرتبط با آن فعالیت کند. در استان‌های غربی کشور نیز دانشگاه‌های کرمانشاه، کردستان و ارومیه با توجه به ظرفیت‌های کشاورزی منطقه، مأموریت‌هایی در زمینه کشاورزی و کاهش مصرف آب در تولید محصولات پربازده تعریف کرده‌اند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با تأکید بر استقبال دانشگاه‌ها از این برنامه گفت: خوشبختانه دانشگاه‌ها از برنامه مأموریت‌گرایی استقبال خوبی داشته‌اند و بنیاد نیز به‌صورت ویژه از این مسیر حمایت می‌کند تا پژوهش‌ها مستقیماً با نیازهای واقعی مناطق و کشور ارتباط پیدا کنند.
حمایت ۶۰ میلیارد تومانی از پژوهش‌های علوم انسانی در نیمه نخست سال
هرمزی‌نژاد در ادامه با اشاره به جایگاه علوم انسانی در برنامه‌های حمایتی بنیاد ملی علم ایران گفت: برخلاف برخی تصورات، علوم انسانی یکی از حوزه‌های مهم مورد توجه ماست. در شش ماه نخست امسال حدود ۶۰ میلیارد تومان از پژوهش‌های علوم انسانی حمایت کرده‌ایم که این حمایت‌ها در قالب گرنت‌های پژوهشی، طرح‌های پسادکتری و رساله‌های دکتری انجام شده است.
۳۳ درصد از حمایت‌های پژوهشی بنیاد به علوم زیستی اختصاص دارد
وی با اشاره به سهم علوم انسانی از طرح‌های پژوهشی بنیاد افزود: در حال حاضر حدود ۱۱ درصد از طرح‌های پژوهشی مورد حمایت بنیاد در حوزه علوم انسانی قرار دارند. این سهم اگرچه هنوز کافی نیست، اما نشان‌دهنده توجه بنیاد به توسعه این حوزه است. در مقابل، حدود ۳۳ درصد از حمایت‌های پژوهشی ما به حوزه‌های مرتبط با علوم زیستی اختصاص دارد و لازم است در زمینه توسعه پژوهش‌های علوم انسانی نیز اقدامات بیشتری انجام دهیم.
تعریف خوشه‌های پژوهشی علوم انسانی در ۵ محور
رئیس بنیاد ملی علم ایران از تعریف خوشه‌های پژوهشی علوم انسانی خبر داد و اظهار کرد: امسال خوشه‌های پژوهشی علوم انسانی را با تمرکز بر پنج محور اصلی شامل مهاجرت، خانواده، توسعه پایدار، شکاف و اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت، هویت ملی و آسیب‌های اجتماعی معرفی کرده‌ایم. در این برنامه قرار است تیم‌های چندتخصصی از رشته‌های مختلف علمی حول یکی از این محورها گرد هم بیایند و طرح‌های پژوهشی ارائه کنند. برای مثال، بررسی موضوع مهاجرت یا آسیب‌های اجتماعی ممکن است به همکاری متخصصان علوم اجتماعی، هوش مصنوعی، جغرافیا و آمار نیاز داشته باشد. بنابراین، حل این مسائل مستلزم همکاری میان‌رشته‌ای و استفاده از ظرفیت تخصص‌های مختلف است.
هرمزی‌نژاد با اشاره به حمایت مالی از این خوشه‌ها گفت: امسال حدود چهار میلیارد تومان برای حمایت از این هسته‌های پژوهشی در نظر گرفته‌ایم. طرح‌های دریافت‌شده از دانشگاه‌های مختلف در حال بررسی است و امیدواریم نتایج ارزیابی‌ها به‌زودی اعلام شود.
وی درباره نحوه استفاده از نتایج این پژوهش‌ها در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی کشور افزود: انتظار ما این است که پژوهشگران مسئول هر طرح، علاوه بر ارائه نتایج علمی، توصیه‌ها و پیشنهادهای کاربردی خود را نیز در اختیار بنیاد قرار دهند. وظیفه ما این است که نتایج پژوهش‌ها را در قالب بسته‌های سیاستی و خلاصه‌های مدیریتی در اختیار نهادهای مرتبط، از جمله دولت، مجلس و مرکز پژوهش‌های مجلس قرار دهیم.
امکان ارسال مستمر طرح‌های پژوهشی بدون انتظار برای فراخوان
هرمزی‌نژاد در پاسخ به پرسشی درباره امکان حمایت از پژوهشگرانی که ایده یا طرح مشخصی دارند، گفت: حمایت‌های بنیاد به دو شکل انجام می‌شود؛ بخشی از آن‌ها فراخوان‌محور هستند و متقاضیان باید در بازه زمانی اعلام‌شده طرح خود را ارائه کنند، اما گروه دیگری از حمایت‌ها به‌صورت مستمر انجام می‌شوند و پژوهشگران می‌توانند در هر زمان از سال، طرح خود را در سامانه بنیاد ثبت و ارسال کنند. در حال حاضر امکان ارسال طرح‌های پژوهشی در برخی محورهای حمایتی بنیاد بدون نیاز به انتظار برای انتشار فراخوان وجود دارد و پژوهشگران می‌توانند متناسب با زمینه فعالیت خود، پروپوزال‌هایشان را ارائه کنند.
ضرورت ارتباط میان پژوهشگران و دستگاه‌های اجرایی برای بهره‌برداری از نتایج تحقیقات
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به سازوکار ارتباط میان طرح‌های مورد حمایت بنیاد و نهادهای اجرایی اظهار کرد: ما سامانه‌ای در اختیار داریم که اطلاعات طرح‌های مصوب، پژوهشگران مجری، میزان اعتبارات و محل اجرای پروژه‌ها در آن ثبت و به‌صورت مستمر به‌روزرسانی می‌شود. این اطلاعات می‌تواند برای دستگاه‌های اجرایی و سیاست‌گذاران بسیار مفید باشد.گاهی نهادها و سازمان‌های مختلف با بنیاد تماس می‌گیرند و اعلام می‌کنند که به نتایج یک پژوهش مشخص نیاز دارند. در چنین شرایطی، ما ارتباط میان آن دستگاه و پژوهشگر مربوط را برقرار می‌کنیم تا امکان استفاده از دستاوردهای تحقیقاتی فراهم شود.
هرمزی‌نژاد تأکید کرد: دستگاه‌های اجرایی و سیاست‌گذاران باید به‌صورت مستمر اطلاعات طرح‌های مورد حمایت بنیاد را دنبال کنند و ببینند در حوزه‌های علوم پایه، علوم انسانی، پژوهش‌های بنیادی و فناوری‌های نوظهور چه پروژه‌هایی در کشور در حال انجام است. این ارتباط می‌تواند زمینه بهره‌برداری از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها در حل مسائل کشور را فراهم کند.
دریافت ۷۰ طرح پژوهشی در حوزه رمزنگاری پساکوانتومی
وی با اشاره به نمونه‌ای از همکاری بنیاد با دستگاه‌های اجرایی در حوزه فناوری‌های نوظهور گفت: در یکی از جلسات، آقای دکتر افشین موضوع انجام پژوهش در حوزه رمزنگاری پساکوانتومی را با رئیس بانک مرکزی مطرح کردند. با توجه به اهمیت این فناوری در آینده نظام‌های مالی و بانکی، بانک مرکزی یکی از نهادهایی است که به‌طور جدی به دستاوردهای این حوزه نیاز خواهد داشت.
هرمزی‌نژاد افزود: در همین راستا و به دستور آقای دکتر افشین، فراخوانی در حوزه رمزنگاری پساکوانتومی منتشر کردیم. تصور نمی‌کردیم ظرفیت علمی کشور در این زمینه تا این اندازه گسترده باشد، اما حدود ۷۰ طرح پژوهشی در این حوزه به بنیاد ارسال شد. دریافت این تعداد طرح نشان می‌دهد که در حوزه پژوهش‌های پیشرفته و فناوری‌های نوظهور، ظرفیت‌های قابل‌توجهی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور وجود دارد که با حمایت و هدایت مناسب می‌توان از آن‌ها برای پاسخ به نیازهای راهبردی کشور استفاده کرد.
حمایت از توسعه آموزش‌های تخصصی در حوزه فناوری‌های پیشران
رئیس بنیاد ملی علم ایران همچنین از حمایت این بنیاد از توسعه محتوای آموزشی در حوزه فناوری‌های پیشران خبر داد و گفت: در کنار حمایت از پژوهش، به موضوع آموزش نیز توجه ویژه‌ای داریم؛ زیرا ممکن است برخی از مباحث علمی و فناوری‌های نوظهور هنوز در برنامه‌های آموزشی دانشگاه‌ها به‌صورت کامل و به‌روز ارائه نشده باشند.در همین راستا، با دستور آقای دکتر افشین، از تدوین و به‌روزرسانی سرفصل‌های آموزشی در حوزه‌های پیشران حمایت کرده‌ایم و برای این منظور حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان اعتبار اختصاص داده‌ایم.
هرمزی‌نژاد ادامه داد: هدف این است که استادان متخصص، محتوای آموزشی به‌روز و تخصصی خود را تهیه و در قالب دوره‌های آموزشی در دسترس جامعه علمی قرار دهند. برای این منظور، فضای آموزشی و بستر مناسبی نیز طراحی شده است تا استادان بتوانند مباحث تخصصی خود را به‌صورت حرفه‌ای ارائه کنند.
وی با بیان اینکه دسترسی به این آموزش‌ها محدود به دانشگاه‌های بزرگ و مراکز اصلی علمی کشور نخواهد بود، اظهار کرد: این محتواها به زبان فارسی منتشر می‌شوند و تمام فارسی‌زبانان در سراسر جهان، همچنین دانشجویان و پژوهشگرانی که در مناطق دور از مراکز علمی فعالیت می‌کنند، می‌توانند از آن‌ها استفاده کنند. این اقدام بخشی از مسئولیت بنیاد برای توسعه و گسترش دانش تخصصی در حوزه فناوری‌های آینده است.
حمایت ۴ میلیاردی از پژوهش‌های عمیق شرکت‌های دانش‌بنیان برای ارتقای محصولات
هرمزی‌نژاد در ادامه و در پاسخ به پرسشی درباره برنامه بنیاد برای تبدیل پژوهش‌های راهبردی به فناوری و محصول، گفت: اگرچه مأموریت اصلی بنیاد همچنان حمایت از پژوهش‌های بنیادی و مراحل اولیه آمادگی فناوری است، اما نمی‌توان از نیاز برخی شرکت‌های دانش‌بنیان به انجام پژوهش‌های عمیق برای ارتقای محصولاتشان غافل شد. برخی شرکت‌های دانش‌بنیان محصولاتی دارند که در بازار نیز عرضه شده‌اند، اما برای رقابت با نمونه‌های پیشرفته جهانی یا ارتقای محصول به نسل‌های جدیدتر، به فعالیت‌های تحقیق و توسعه نیاز دارند. با این حال، همه این شرکت‌ها منابع مالی کافی برای انجام چنین پژوهش‌هایی در اختیار ندارند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به طراحی برنامه‌ای ویژه در این زمینه اظهار کرد: امسال برنامه‌ای با عنوان حمایت از پژوهش‌های عمیق شرکت‌های دانش‌بنیان طراحی کرده‌ایم که الگوی آن از برنامه «دیپ ریسرچ» بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF) گرفته شده است. در این برنامه، شرکت‌هایی که برای ارتقای فناوری یا محصول خود به پژوهش دانشگاهی نیاز دارند، می‌توانند درخواست خود را به بنیاد ارائه کنند.
وی درباره سازوکار اجرای این حمایت توضیح داد: ابتدا شرکت دانش‌بنیان نیاز پژوهشی خود را در قالب یک درخواست مشخص اعلام می‌کند. بنیاد این درخواست را بررسی و به فراخوان پژوهشی تبدیل می‌کند تا استادان و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها برای اجرای آن پروپوزال ارائه دهند. سپس کمیته‌ای مشترک از نمایندگان بنیاد و شرکت متقاضی تشکیل می‌شود و پس از بررسی طرح‌ها، تیم دانشگاهی مناسب برای اجرای پروژه انتخاب خواهد شد.
هرمزی‌نژاد با اشاره به میزان مشارکت مالی بنیاد و شرکت‌ها گفت: در این برنامه، تا سقف چهار میلیارد تومان از پروژه‌ها حمایت می‌کنیم که ۸۰ درصد اعتبار آن را بنیاد ملی علم ایران و ۲۰ درصد را شرکت متقاضی تأمین خواهد کرد. به این ترتیب، شرکت نیز باید بخشی از هزینه پژوهش را بر عهده بگیرد تا مشارکت واقعی خود را در اجرای پروژه نشان دهد.
وی ادامه داد: سهم شرکت از این حمایت می‌تواند حدود ۸۰۰ میلیون تومان باشد و بنیاد نیز منابع خود را متناسب با پیشرفت پروژه و مراحل اجرایی آن پرداخت می‌کند. در این الگو، بنیاد صرفاً نقش حامی پژوهش را بر عهده دارد و انتظار انتفاع مستقیم از نتایج تجاری پروژه ندارد؛ بلکه هدف اصلی، تقویت ظرفیت علمی و فناورانه کشور و ایجاد ارتباط مؤثر میان دانشگاه و صنعت است.