ایران پرسمان - نتایج انتخابات آمریکا نشان داد که افکار عمومی، در ساختار سیاسی قدرتمندی چون ایالات متحده، همچنان می‌تواند معادلات قدرت را دگرگون کند و مسیر تازه‌ای پیش روی سیاست قرار دهد.
یادداشت مهمان، ابراهیم جعفری، استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی(ره): انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ آمریکا، صرفاً رقابتی برای تعیین کرسی‌های کنگره و فرمانداری ایالت‌ها نبود؛ بلکه صحنه‌ای از بازتاب تحولات عمیق اجتماعی و تغییر در نگرش عمومی جامعه آمریکا به هویت، تنوع فرهنگی و مشارکت سیاسی بود. نتایج این انتخابات نشان داد که افکار عمومی، حتی در ساختار سیاسی قدرتمندی چون ایالات متحده، همچنان می‌تواند معادلات قدرت را دگرگون کند و مسیر تازه‌ای پیش روی سیاست داخلی و خارجی این کشور قرار دهد.
این تحولات را باید در چارچوب مفهوم «افکار عمومی» تحلیل کرد. افکار عمومی یکی از مهم‌ترین منابع قدرت در جوامع دموکراتیک است؛ نیرویی که می‌تواند از طریق انتخابات، مطالبات اجتماعی را به تصمیمات سیاسی تبدیل کند. پیروزی حزب دموکرات و تغییر موازنه در مجلس سنا و کنگره را نیز باید در همین چارچوب ارزیابی کرد.
از منظر ارتباطات سیاسی، این انتخابات حامل پیام دیگری نیز بود: جامعه آمریکا، با وجود همه شکاف‌ها و اختلاف ها، در حال بازتعریف نسبت خود با مفاهیم هویت، نمایندگی و مشارکت است.
حضور یک مسلمان در سنا یا انتخاب یک زن آفریقایی‌تبار به مقام فرمانداری، تنها یک جابه‌جایی در ترکیب نخبگان سیاسی نیست؛ بلکه نمادی از امکان ورود گروه‌هایی است که در بخش‌هایی از تاریخ سیاسی آمریکا با محدودیت‌ها و موانع ساختاری روبه‌رو بوده‌اند.
در این میان، مفهوم «قدرت نرم» اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. قدرت نرم، برخلاف قدرت سخت که بر ابزارهای نظامی، اقتصادی و اجبار تکیه دارد، بر جاذبه، اعتبار، ارزش‌ها و توانایی اقناع دیگران استوار است. کشوری که بتواند تصویری از جامعه‌ای برخوردار از تکثر فرهنگی، فرصت‌های برابر و امکان مشارکت گروه‌های مختلف ارائه کند، از ظرفیت بیشتری برای جلب اعتماد و تأثیرگذاری بر افکار عمومی جهان برخوردار خواهد بود.
از این منظر، انتخاب نخستین سناتور مسلمان و نخستین فرماندار زن آفریقایی‌تبار می‌تواند برای آمریکا فراتر از یک دستاورد انتخاباتی، واجد پیامدهای نمادین و ارتباطی باشد.
البته نباید از یاد برد که قدرت نرم صرفاً با حضور چهره‌های متفاوت در ساختار سیاسی شکل نمی‌گیرد، بلکه فاصله میان شعار و عمل، تبعیض‌های باقی‌مانده، نابرابری‌های اقتصادی و نحوه برخورد دولت آمریکا با مسائل بین‌المللی بر اعتبار جهانی این کشور تأثیرگذار خواهد بود. به بیان دیگر، انتخاب یک سیاستمدار مسلمان به معنای تغییر خودکار سیاست آمریکا در قبال جهان اسلام نیست؛ همان‌گونه که حضور زنان و اقلیت‌های قومی در مناصب عالی، به‌تنهایی تضمین‌کننده رفع تبعیض یا تحقق عدالت اجتماعی نخواهد بود.
با این وصف، پیامدهای چنین تحولاتی به مرزهای جغرافیایی آمریکا محدود نمی‌ماند. در دنیای شبکه‌ای امروز که رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در شکل‌دهی به افکار عمومی نقش تعیین‌کننده دارند، تصاویر و نمادهای سیاسی به‌سرعت از مرزها عبور می‌کنند و بر برداشت ملت‌ها از یکدیگر اثر می‌گذارند.
از این رو، تحولات سیاسی آمریکا می‌تواند در معادلات دیپلماسی عمومی و حتی مناسبات فرهنگی میان سایر کشورها بازتاب پیدا کند.
این انتخابات نشان داد که قدرت سیاسی تنها در اختیار ساختارهای رسمی و صاحبان ثروت و نفوذ نیست؛ افکار عمومی نیز می‌تواند با عبور از مرزهای سنتی، چهره تازه‌ای به قدرت ببخشد.
از سوی دیگر در سیاست، گاهی پیامدهای یک تصمیم هزاران کیلومتر دورتر از محل وقوع آن، سرنوشت تصمیم‌گیرندگان را رقم می‌زند. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را می‌توان نمونه‌ای از همین واقعیت دانست؛ انتخاباتی که در آن، جنگ آمریکا با جمهوری اسلامی ایران به یکی از عوامل تأثیرگذار بر تغییر موازنه سیاسی در واشنگتن تبدیل شد.
آنچه از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌توان آموخت، این است که در جهان امروز، قدرت نظامی به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت سیاسی نیست. تصمیم‌های نظامی، هنگامی که با هزینه‌های اقتصادی، نارضایتی اجتماعی و کاهش اعتماد عمومی همراه شوند، می‌توانند به نقطه‌ضعف دولت‌ها تبدیل شوند.
جنگ آمریکا با جمهوری اسلامی ایران نشان داد که حتی قدرتی در اندازه ایالات متحده نمی‌تواند پیامدهای یک منازعه خارجی را صرفاً در مرزهای جغرافیایی‌اش محدود کند. هزینه‌های جنگ سرانجام به داخل جامعه بازمی‌گردد و ممکن است خود را در قالب اعتراض، کاهش محبوبیت دولت و تغییر آرایش قدرت در صندوق‌های رأی نشان دهد.
شاید مهم‌ترین پیام این انتخابات آن باشد که در جهان امروز، قدرت کشورها تنها با شمار ناوهای جنگی، حجم اقتصاد و نفوذ سیاسی سنجیده نمی‌شود؛ بلکه توانایی شنیدن صداهای متفاوت، پذیرش تکثر و تبدیل تنوع اجتماعی به سرمایه‌ای برای اعتماد عمومی نیز از مؤلفه‌های مهم قدرت ملی و اعتبار بین‌المللی به شمار می‌رود.