ایران پرسمان - وقتی میشود شهری را پیش چشم جهان به جهنم تبدیل کرد و کسی مانع نشود، این باور فقط در ذهن کودکان غزه فرو نمیریزد. آنچه در غزه رخ داده، ضمانت امنیت را برای همه کودکان جهان زیر سؤال برده است.
یادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی: پیر کرهنبول، مدیرکل کمیتۀ بینالمللی صلیب سرخ، مردی است سوئیسی که پنج سال رییس آنروا، سازمان امدادرسانی به پناهندگان فلسطینی، بوده است. در سال ۲۰۱۹ اتهامهای سنگینی دربارۀ فساد، سوءمدیریت و سوءاستفاده از قدرت به او زدند تا سرانجام از مقامش کناره گرفت. بررسیهای بعدی اتهامهای اصلی را تأیید نکرد. آمریکا و اسرائیل، که پیشتر برای تضعیف آنروا فشار میآوردند، از این روند بهرهبرداریهای سیاسی خود را میکردند. کرهنبول طعم فشار را چشیده است؛ با این حال سکوت نکرده است.
او گفته است غزه «جهنم روی زمین» است. این جمله را کسی گفته است که نه فلسطینی است و نه حتی غرب آسیایی. هیچ تعلق قومی یا جغرافیایی یا مذهبیای او را به اعتراض سوق نداده است. اما تجربهای دارد که میتوانست او را به احتیاط و سکوت بکشاند. او میداند صحبت دربارۀ فلسطین میتواند هزینهای جدی داشته باشد. با این همه، سکوت نکرده است. اهمیت کار او فقط در صراحت تعبیرش نیست؛ در این است که خطر را با تمام تجربههایش میشناسد و باز حرف میزند.
اما از سرگذشت کرهنبول که فاصله بگیریم، عبارت وحشتناکتر هم میشود. جهنم غزه در دخمهای پنهان یا پشت دیوار سانسور برپا نشده است. دوربینها و گوشیها رنج، گرسنگی، آوارگی، مرگ، و ویرانی را پیش چشم جهانیان آوردهاند. مردم میبینند و باز این جهنم ادامه پیدا میکند. انگار اطلاع جهان دیگر مانع جنایت نیست. مسئله فقط جنایت نیست؛ امکان ادامه دادن به جنایت در برابر شاهدانی است که میبینند، اما نمیتوانند یا نمیخواهند متوقفش کنند.
«جهان امن است» از نخستین باورهایی است که کودک برای زیستن به آن نیاز دارد. منظور این نیست که هیچ حادثهای رخ نخواهد داد. کودک باید بتواند باور کند که در جهانی زندگی میکند که بزرگسالان میتوانند در برابر خطر از او محافظت کنند. وقتی میشود شهری را پیش چشم جهان به جهنم تبدیل کرد و کسی مانع نشود، این باور فقط در ذهن کودکان غزه فرو نمیریزد. آنچه در غزه رخ داده، ضمانت امنیت را برای همۀ کودکان جهان زیر سؤال برده است.
نباید این وضع را صرفاً شکست نهادهای بینالمللی یا کوتاهی این یا آن دولت دانست. جهان کنونی ساختار قدرتی نسبتاً منسجم دارد؛ شبکهای از منافع، اتحادهای نظامی، مناسبات اقتصادی، و قدرت رسانهای. چنین جهنمی در خلأ دوام نمیآورد. پشتیبانی سیاسی، تأمین ابزار جنگ، مصونیت از پیامدها، و نابرابری در ارزش جان انسانها به دوام آن کمک میکنند. غزه حادثهای بیرون از نظم جهان نیست. یکی از نتایج ممکن همین نظم است؛ نظمی که میتواند رنج را ببیند، دربارهاش حرف بزند و همزمان راه ادامهاش را باز بگذارد.
دیدن چنین ظلمی ممکن است انسان را بترساند. قدرتی که پشت آن ایستاده، بزرگ است و راه مبارزه آسان یا تضمینشده نیست. اما از بزرگی ظلم نمیتوان جواز کنارهگیری ساخت. نتیجه درست عکس آن است؛ هرچه ظلم بزرگتر، وجوب مبارزه با آن سنگینتر. مبارزه شناخت میخواهد، سازماندهی میخواهد، و انتخاب راهی که واقعاً قدرت را تغییر دهد. اما نخست باید از پذیرفتن این جهنم سر باز زد. کودکان برای باور به امنیت جهان، بیش از وعدۀ ما، به مبارزۀ واقعی ما نیاز دارند.