ایران پرسمان - «قصههای کرمیلو ۲؛ خوشمزههای خرچخوروچی» با روایتی طنز و کودکانه، به مسئله وابستگی کودکان به تلویزیون و مصرف بیرویه رسانه میپردازد.
به گزارش خبرنگار مهر، کتاب «قصههای کرمیلو ۲؛ خوشمزههای خرچخوروچی» از جمله آثاری است که تلاش میکند یکی از مهمترین دغدغههای خانوادههای امروز را به زبان کودکانه روایت کند؛ دغدغهای که به حضور پررنگ رسانهها و ابزارهای دیجیتال در زندگی کودکان مربوط میشود. این کتاب با محوریت آموزش سواد رسانهای، در قالب داستانی طنز و فانتزی، به مسئله استفاده بیش از حد از تلویزیون و عادتهای نادرست رسانهای در کودکان پرداخته و تلاش کرده است مفهوم «مدیریت رسانه» را به زبانی ساده و قابلفهم برای مخاطب کودک توضیح دهد.
در سالهایی که تلفن همراه، تلویزیون، تبلت و بازیهای دیجیتال به بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره تبدیل شدهاند، کودکان بیش از هر زمان دیگری در معرض رسانهها قرار دارند. بسیاری از آنها پیش از آنکه خواندن و نوشتن را بیاموزند، کار با صفحهنمایشها را یاد میگیرند و ساعتهای زیادی از روز خود را پای تلویزیون یا در فضای مجازی سپری میکنند. همین مسئله باعث شده موضوع «سواد رسانهای» از یک بحث تخصصی، به مسئلهای تربیتی و خانوادگی تبدیل شود.
«قصههای کرمیلو» دقیقاً از دل همین دغدغه شکل گرفته است. کتاب با زبانی ساده و فضایی شاد، مسئلهای جدی را مطرح میکند: وقتی رسانهها آرامآرام جای تحرک، بازی، ارتباط خانوادگی و حتی مسئولیتپذیری را در زندگی کودک میگیرند، چه اتفاقی میافتد؟
کرمیلویی که تلویزیون را از زندگی واقعی بیشتر دوست داشت
شخصیت اصلی داستان، کرمیلو، کرم کوچکی است که همراه خانوادهاش زیر زمین زندگی میکند. او مانند بسیاری از کودکان امروزی، مجذوب تلویزیون و برنامههای سرگرمکننده شده است. داستان این مجموعه از قصههای کرمیلو از جایی آغاز میشود که کرمیلو با خوراکیهای «خرچخوروچی» مقابل تلویزیون مینشیند و آنقدر غرق در دیدن کارتون و خوردن هلههوله میشود که کمکم همهچیز را فراموش میکند.
او دیگر به کمککردن در خانه توجهی ندارد، بازی با دوستانش را کنار میگذارد و تمام وقتش را صرف تماشای تلویزیون میکند. این وابستگی بهتدریج روی جسم و رفتار او تأثیر میگذارد؛ تا جایی که چاقی بیش از حد، او را از تحرک و حتی رفتوآمد عادی بازمیدارد.
داستان در ظاهر فضایی طنز و کودکانه دارد، اما در لایههای زیرین خود به مسئلهای واقعی اشاره میکند؛ اینکه استفاده بیبرنامه و طولانیمدت از رسانه میتواند سبک زندگی کودک را تغییر دهد.
سواد رسانهای؛ موضوعی فراتر از کار با گوشی و اینترنت
یکی از نکات مهمی که کتاب به آن اشاره میکند، تفاوت میان «سواد دیجیتال» و «سواد رسانهای» است. بسیاری از کودکان امروز ممکن است کار با تلفن همراه، دانلود بازی یا جستوجو در اینترنت را بلد باشند، اما این مهارتها بهمعنای داشتن سواد رسانهای نیست.
کتاب تلاش میکند این مفهوم را بهصورت غیرمستقیم به کودک و والدین منتقل کند که مسئله اصلی، فقط توانایی استفاده از ابزار نیست، بلکه «شیوه استفاده» از آن اهمیت دارد؛ اینکه کودک چه محتوایی را، در چه زمانی، به چه میزان و با چه هدفی مصرف میکند.
در واقع، پیام اصلی کتاب این است که کودک باید یاد بگیرد رسانه را مدیریت کند، نه اینکه خودش تحت مدیریت رسانه قرار بگیرد.
تلویزیون؛ دوستی که میتواند خطرناک شود
در «خوشمزههای خرچخوروچی»، تلویزیون بهعنوان رسانهای جذاب و سرگرمکننده معرفی میشود که اگر کنترل نشود، میتواند به بخشی مخرب از زندگی کودک تبدیل گردد.
کتاب بهخوبی نشان میدهد که چگونه نشستن طولانیمدت پای تلویزیون، کودک را از فعالیت بدنی، ارتباط اجتماعی و حتی مسئولیتهای ساده روزمره دور میکند. این موضوع، بهویژه پس از دوران کرونا، برای بسیاری از خانوادهها تجربهای آشناست؛ دورهای که کودکان بخش زیادی از زمان خود را با صفحهنمایشها سپری کردند.
داستان کرمیلو، در حقیقت بازتاب همین تجربه جمعی است. تجربه نسلی که رسانهها بخش بزرگی از وقت و توجهشان را به خود اختصاص دادهاند.
یکی از ویژگیهای مهم مجموعه «قصههای کرمیلو»، استفاده از روایت طنز و شخصیتهای فانتزی برای آموزش مفاهیم تربیتی است. کتاب بهجای آنکه مستقیماً کودک را نصیحت کند، پیام خود را در دل داستان و اتفاقات روزمره پنهان کرده است.
همین موضوع باعث میشود کودک بدون احساس اجبار، با داستان همراه شود و پیام آن را بهتر بپذیرد. طنز، تصویرگری جذاب و فضای کودکانه کتاب، یادگیری را برای مخاطب سادهتر و دلنشینتر کرده است.
رسانه؛ غذایی برای ذهن
یکی از مفاهیم قابلتوجهی که در متن کتاب مطرح میشود، مقایسه رسانه با «غذا» است. همانطور که خانوادهها برای تغذیه جسم کودک حساسیت دارند، باید به تغذیه ذهن و روح او نیز توجه کنند.
کتاب با این نگاه، مسئله «رژیم رسانهای» را مطرح میکند؛ یعنی اینکه مصرف رسانه نیز مانند خوراک، نیازمند برنامه، محدودیت و انتخاب درست است. کودک باید بیاموزد که همه محتواها مناسب نیستند و استفاده بیش از حد از رسانه، میتواند آثار منفی داشته باشد.
گرچه مجموعه «قصههای کرمیلو» برای کودکان نوشته شده، اما مخاطب واقعی آن تنها کودک نیست. بخش مهمی از پیام کتاب متوجه والدین است؛ والدینی که گاهی میان سرگرمکردن کودک و مدیریت مصرف رسانهای او دچار چالش میشوند.
کتاب تلاش میکند گفتوگویی مشترک میان کودک و خانواده ایجاد کند؛ گفتوگویی درباره زمان استفاده از تلویزیون، انتخاب برنامه مناسب، بازی، تحرک و شیوه درست استفاده از رسانهها.
«خوشمزههای خرچخوروچی» را میتوان بازتابی از یکی از مهمترین مسائل تربیتی نسل امروز دانست؛ نسلی که از کودکی با رسانهها احاطه شده است. این کتاب تلاش میکند بدون ترساندن کودک از تکنولوژی، شیوه درست مواجهه با آن را آموزش دهد.
در این نگاه، رسانه نه کاملاً خوب است و نه کاملاً بد؛ بلکه مسئله اصلی، میزان و شیوه استفاده از آن است. همین رویکرد متعادل، کتاب را به اثری قابلتوجه در حوزه آموزش سواد رسانهای برای کودکان تبدیل کرده است.
در بخشی از کتاب میخوانیم:
امروز صبح که کرمیلو میخواست از سوراخ صدونودوچهارم برای رفتن به مدرسه رد بشود...، رد نشد. رد نمیشود. گیر کرده است.
کرمیلو هرچه زور زد، فایدهای نداشت. بله، چاق شده بود. خیلی چاق شده بود. اتفاقی خیلی عجیبی در حال افتادن است و کسی نمیتواند جلوی افتادنش را بگیرد. کرمیلو هرروز چاقتر و چاقتر میشود.
به نظرتون چرا کرمیلو چاق شده؟
بیاید باهم بریم زیرزمین و ببینیم چرا کرمیلو به این روز افتاده است.
کتاب «قصههای کرمیلو ۲؛ خوشمزههای خرچخوروچی» نوشته بنفشه رسولیان در ۱۳صفحه از سوی انتشارات مهرستان منتشر شده است.